జుత్తు కటింగ్... జ్ఞాపకాలు

"మీరోసారి హేర్ కట్ చేయించుకోవాలేమో" ఆజ్ఞలాంటి సలహా పడేసింది శ్రీమతి. ఆవిడ గమనించి అలాంటి సలహా ఇస్తే ఇక తప్పేదేముంది, ఇంత త్వరలో తిరుమల ప్రయాణం కూడాలేదు. 

"అవును. నాకూ అలానే అనిపిస్తుంది" అద్దంలో చూసుకుంటూ గంభీరంగా అని బయటపడ్డాను. 

ఉజ్జోగం వెలగబెడుతున్నప్పుడు ఖచ్చితంగా నెలతిరిగేసరికి అలవాటు పడ్డ సెలూన్ కి వెళ్ళేవాడిని. రిటైర్ అయ్యాక నాకు చీకాకుగా అనిపిస్తేనో...ఇదిగో ఇలా ఆవిడ నోటీసు జారీ చేసినప్పుడో సెలూన్ కి వెళ్ళడం జరుగుతూంది. అదీకాక ఆరునెలలకొకసారి తిరుమలలో పరకామణి సేవ పడితే మూడునెలలు గుండుతో, మూడునెలలు గడ్డం జుత్తూ తప్పేవికావు.. 

ఇంతలో కరోనా వచ్చిపడింది. మూడునెలలు బయటకు వెళ్ళడం బంద్... ఆ తరువాత కూడా 'ఎందుకు రిస్క్ ' అని అర్బన్ కంపెనీ వాడి బిజినెస్ తెలివితేటలవల్ల ఆ మంత్రిగారెవరో ఇంటికే వచ్చి చక్కగా జుత్తుకత్తిరించి, ఒక్క వెంట్రుక కూడా కిందన వదిలేయకుండా నీట్ గా చేసి వెళ్ళడం ఓ పరిణామం. 

ఇవేళ మళ్ళీ మూడున్నరేళ్ళ తర్వాత బయట సెలూన్ లో చేయించుకొని వస్తూంటే చిన్ననాటి జుత్తు తరగడం ప్రహసనాలు గుర్తుకొచ్చాయి. 

గుడివీధిలో మా పెదనాన్న గారి కర్రల దుకాణం వెనక , బడికి ముఃదూ ఉండేవాడు మంగలి అప్పారావు. నాన్నగారు నెలకోసారి వాడ్ని పిలిచి ఆయనకీ నాకు మా తమ్ముడు కి చక చక కత్తిరింపించేవారు. ఆయనకి అర్ధరూపాయి మాకు చెరో పావలా ఛార్జీ. మా ఇంట్లో కి అడుగుపెడుతూనే చిన్న ఖాళీ ప్రదేశం ఉండేది. అందులో కూర్చొని బుర్రలప్పగించేస్తే వాడికొచ్చినట్టు కట్ చేసేసే వాడు. ఓ రోజు మరీచిన్నగా, ఇంకోసారి ఒకదగ్గరెక్కువా ఒకదగ్గర తక్కువ, ఇలా వాడి నైపుణ్యం మా జుత్తు ల మీదే... 

కొంచెం హైస్కూలు మెట్లెక్కేక , శ్రీకాకుళం ఏడురోడ్ల జంక్షన్ లో అప్పుడే బ్యూటి సెలూన్ అని విద్వాన్ సి హెచ్ (మంగలి) నరసింహులు తెరిచేడు. అందులో హేర్ కట్ చేయించుకోవడం ఓ ఫేషన్ స్టేట్మెంట్ . ఆ రివాల్వింగ్ కుర్చీలో కూచొని వాళ్ళు మంచి తెల్లటి గుడ్డలు కప్పితే ఎదురుగా అద్దంలో చూసుకుంటు స్టైయిల్ గా కట్ చేయించుకోవడం కోసం అమ్మనీ నాన్న నీ సతాయించి డబ్బులు తెచ్చుకోవడం. 

కాలేజీ మెట్లెక్కేక ఇంకా ఏ ఏ సెలూన్లు ఉన్నాయో అని వెతికి వెతికి వెళ్ళడం. ఆ సెలూన్లలో సినీతారల బొమ్మలు, బొమ్మల పుస్తకాలు, సినిమా పత్రికలు చూడటం ఓ సరదా. నా స్నేహితుడు ముత్యం వెంకట రమణ ఉండేవాడు. సెలూన్ లోకి వెళ్ళి అక్కడ దువ్వెనతో తల దువ్వుకొని కొంచెం పౌడర్ అడిగి ముఖానికి పట్టించి వస్తూండేవాడు. 

తరువాత జ్యోతి హేర్ కటింగ్ సెలూన్ అని గౌరీశంకర్ హోటల్ ఎదురుగా వచ్చింది. శ్రీకాకుళం లో పోస్టాఫీసు లో పనిచేసినప్పుడు అంతకుముందు 'ఆరోగ్యాన్నిపుంజుకుంటున్నప్పుడూ'       ..(ఖాళీగా నిరుద్యోగిగా ఉన్నప్పుడు అన్నమాట) ఈ సెలూన్ కే వెళ్ళేవాడిని. అప్పటికి ఇంగ్లీషు నవలలు చదవడం అలవాటు అవడంతో ఆ నవలలలో రాసినట్లు మనకీ ఓ ప్రత్యేకమైన హెయిర్ స్టైలిస్ట్ ఉండాలని ఆ సెలూన్ కే వెళ్ళేవాడిని , మన రేంజ్ లో... 

మా అన్న ఫణికి దేవానంద్ హేర్ స్టైల్ ఉండేది. "ఒరే చూడు" భుజంమీద పొడుస్తు చెప్పేవాడు" మంగళవారం ఉదయాన్నే వెళ్ళాలి సెలూన్ కి. ఎందుకంటే సోంవారం సెలవుకదా ఆ గుడ్డలన్నీ ఉతికించి తెస్తారు." అనేవాడు. 

ఈ మధ్యనే అప్పుడే హేర్ కట్ చేయించుకున్న నన్నుచూసి నాతోబాటే పనిచేసి రిటైర్ అయిన ఓ మిత్రుడు "ఇంకా హేర్ కట్ మీద ఇన్వెస్ట్ చేస్తున్నారా" అనడిగాడు తన బట్టతలని నిమురుకుంటూ....

నేనే లేకపోతే

 ఈ వాట్సప్ సందేశం నేను 22/01/2020 లో రాసి వాట్సప్ గ్రూపులలో పంచుకున్నాను.

మళ్ళీ ఇన్నాళ్ళకు ఇది మరో సమూహంలో పంచుకోబడి నా వద్దకే  వచ్చింది ఆశ్చర్యంగా...

నేేేను లేకపోతే ఏంజరిగిఉండేదో.....?

పట్టాభిషేకం జరిగింది. శ్రీ రాముడు విశ్రాంతి గా కూర్చుని ఉన్నాడు. హనుమ రాముని వద్దకు వచ్చి అన్నారు..

ప్రభూ!  లంకలో విభీషణుడు ఇంటికి వెళ్ళేంతవరకు , నాకు లంకలో అసలు మహాపురుషులు ఉంటారా నాకు కనబడతారా అనే సందేహం ఉండేది. ప్రభూ! భక్తులు, సాధువులు, సంత్ లూ కేవలం భరతభూమిలోనే ఉంటారనీ పృథ్విలో ఇంక ఎక్కడ ఉండరని అభిప్రాయం ఉండేది. కానీ లంకలో ఎంత వెతికినా సీతామాతను కనుగొనలేకపోయినవేళలో విభీషణుని సలహామేర తల్లిి

దర్శనం కలిగిన తరువాత అనిపించింది స్వామి ఎవరినైతే ఎంత వెతికినా చూడలేకపోయానో ఆ తల్లి జాడ లంకలో ఒక సాధుపురుషుని ద్వారా తెలియజేయబడిందే.. బహుశా నా ప్రభువు నాకు ఈ సత్యాన్ని ఎరుకపరచడానికి పంపేడేమో అని.

అశోకవనం లో రావణుడు తీవ్రమైన క్రోధంతో సీతామాతను వధించేందుకు కత్తిదూసిన క్షణంలో , ఆ ఎత్తిన కత్తితో వాడి శిరస్సులు ఖండించి వాడిని అంతంచేయాలనే బలమైనకోరిక నాలో కలిగింది. కానీ అంతలోనే మండోదరి ఆ దుష్టుడి ని వారించి వాడినుంచి అమ్మని కాపాడిన ఆ దృశ్యం నన్ను మ్రాన్పడేటట్లు చేసింది. ప్రభూ! ఎంతచక్కని అనుభవమిచ్చావు, నేనే కనక వాడిని హతమార్చి ఉంటే నేనే కనక లేకపోతే ఏమయి ఉండేది అనేభావం నాలో పొడసూపేది.

నేనే  లేకపోతే సీతమ్మని ఎవరు రక్షించగలిగేవారనే భ్రమ కలిగేది.   చాలా మంది కి ఇటుువంటి భ్రమే కలుగుతుంది, నాకూకలిిగిిఉండేేది. కానీ స్వామీ నీవు ఆ తల్లిని రక్షించడమేకాదు , ఆ పని స్వయం రావణుని పత్ని మందోదరి చేత చేయించేవు. దీంతో నాకు, స్వామీ నువ్వు ఎవరితో నీ పని చేయించిలనుకుంటావో వారి తో ఆ పని నెరవేర్చుకుంటావు. ఇందులో మా మహత్వమేమీలేదు.

దేవా! త్రిజట తన స్వప్ననవృత్తాంతం తోటిరాక్షస స్త్రీలకు చెబుతూ లంకలకి ఒక కోతి వస్తుందనీ, ఆ వానరం లంకని దహిస్తుందని చెప్పగా విని నేను చాలా చింతలో మునిగిపోయాను. ప్రభు శ్రీీరాముడు నాకు లంక దహించడం గురించి ఏమీ ఆదేశమివ్వలేదే కానీ ఇక్కడ త్రిజట ఇలా చెప్తోందే మరేం చేయాలి అని. రావణుడి ఆస్థానంలో రావణసైనికులు ఆతని ఆజ్ఞ మేరకు నన్ను వధించేందుకు మీదకి ఉరికినపుడు విభీషణుడు వారించి దూతలను వధించడం నీతి కాదని అన్నకి నచ్చచెప్పడంతో నాకు నువ్వు నన్ను కాపాడడానికి ఆ రావణుని తమ్ముణ్ణే నియోగించేవని అర్ధమైంది.

ఇంతలో నా ఆశ్చర్యం అవధులు లేేేనంతగా అయింది రావణుడు తమ్ముని మాటమన్నించి నన్ను చంపకుండా నాతోకకి నిప్పు పెట్టమని భటులని ఆదేశించినపుడు. లంకలో ఆ సాధ్వి త్రిజట చెప్పిన మాట ఈ విధంగా నిజమవుతున్నందుకు. లేకపోతే లంకని దహించడానికి కావలసిన బట్టలు , నెయ్యి అన్నీ నాకెలాగ సమకూరేవి తండ్రీ.. ఒక భక్తురాలి మాట నెగ్గించడానికి నువ్వు రావణునే ఉపయోగించుకొని కార్యం నడిపేవే అటువంటి ది నాచే చేయించుకోవటంలో ఆశ్చర్యం ఏమున్నది ప్రభూ!

***

అందుచేత జ్ఞాపకం పెట్టుకోవలసిన విషయం ఏమిటంటే మన జీవితాలలో ఏం జరిగినా మనమేమి సాధించినా అది ఈశ్వర సంకల్పమే కానీ మన గొప్పతనమో మన సాధకత్వమో కాదు. అందుకని నేనేకనక లేకపోతే ఏమీజరగదు అనే భ్రమ ఎన్నడూ కలగకూడదు.

ఆవకాయ జ్ఞాపకాలు

 **ఆవకాయ జ్ఞాపకాలు**

పెద్ద పండగ వెళ్ళిపోయింది. పండగకని చేసిన చేగోడీలు, కారప్పూస, లడ్డూలు డబ్బాలు ఖాళీచేసి, పండగకొచ్చిన అల్లుడు వెళ్ళిపోయినట్టు , వెళ్ళిపోయాయి. 

గతేడాది పెట్టిన ఆవకాయ కూడా జాడీలో అడుగుకి వచ్చేసింది. అమ్మ అటకమీంచి జాడీలని దింపించి, వాటిల్లో ఉన్న ఆవకాయ లని సీసాల్లోకి మార్చేసింది. "ఏమిటో ఈ సారి వందకాయలు పెట్టినా తడుముకోవాల్సి వచ్చేట్టుంది" అనుకుంటూ...

ఉదయాన్నే పిల్లలమందరమూ తినే చల్దన్నాల్లో తప్పనిసరిగా ఉండవలసిన నంజుడు ఆవకాయే మరి. అదిలేకపోతే ఇంకేదైనా చేసుకోవాలి. మళ్ళీ ఉగాది వెళ్ళి వైశాఖం వచ్చేవరకూ సర్దబాటు చేయడం అమ్మకి కష్టమే. 

జనవరినెలాఖరుకు గుంటూరు మిరపకాయలు బజారు నుంచీ తెప్పించేది నా చేత. శ్రీకాకుళం లోని ఆ కూరగాయల బజారులోనే ఓ వరసగా దుఖాణాలు ఉండేవి. మధ్యలో షోడా షాపులు ఉండేవి. అయిదు పైసలకి ఓ షోడా... 

షోడా సీసాని భుజానికి తగిల్చి చూపుడు వేలితో ఆ సీసాలోని గోళీని నొక్కితే 'ఖుయ్'మని శబ్దంతో షోడాని కొట్టేవాడు. ఆ శబ్దం ఎంత బాగుండేదో... ఎంత ఎక్కువ శబ్దం వస్తే షోడాలో అంత గ్యాస్ ఉన్నట్టు. 

ఆషోడా దుఖాణాలకి ఎదురుగ్గా వరసగా కిరాణా షాపులుండేవి. అక్కడ షాపులముందు బస్తాల్లో పోసి మిరపకాయలు, వెల్లుల్లి, పసుపు అన్నీ పెట్టేవారు. అందులో చివర్నుండీ రెండోది నేను వెళ్ళే దుఖాణం. "రా బాబూ ! రా! కూచో " అని ఆప్యాయంగా పిలిచేవాడు. చిన్న చిన్న కర్ర పెట్టెలు ఉండేవి వరసగా వాటలో పప్పులు పోసేవారు. కొంచెం పావుకిలో అంతకన్నా తక్కువ అయితే వాటిలోంచి తూచి పేపరు కవర్లలో వేసి ఇచ్చేవాడు. ఎక్కువైతే లోపల బస్తాల్లోంచి తీసేవాడు. కొన్ని పెట్టెలమీద గోనె వేసి కూర్చోమనేవాడు. ఆ దుఖాణం కి వచ్చే పోయే జనాలని చూస్తు , ఆ కుర్రవాళ్ళకి తన దగ్గరున్న జాబితాలలోంచి వరసగా సామానులు చెప్తూ ఉండేవాడు. పొడుగు రాములు అని కొద్దిగా గుర్తు ఆ కొట్టాయన పేరు. అమ్మ చెప్తుంటే రాసుకొచ్చిన లిస్ట్ ఇచ్చేను. 

"మిరపకాయలు మంచివి నెంబరు వన్ను వి వచ్చేయి. నీకవే ఇస్తాను " అనేవాడు తప్పనిసరిగా. అందరికీ అలాగే చెప్తాడని నాకు అప్పుడు తెలీదు. కొంచెం గొప్పగా ఫీలయే వాడిని. ఇంటికెళ్ళాక అమ్మకి నచ్చకపోతే "ఇవేం కాయలురా. కారమే ఉండవు. వెడల్పుగా, ఎర్రని రంగుతో ఇంత పెద్దవి ఉండాలి"అని చేతితో సైజు చూపించేది. మళ్ళీ సైకిల్ మీద వెళ్ళి "ఏమండీ! ఇవి కాదుట." అని అమ్మ చెప్పిన స్టేండర్డ్స్ చెప్పి మార్చి తీసుకుని వెళ్ళేవాడిని. ఆవాలు వీధిలోకి అమ్మ వచ్చేవి. దాదాపుగా అక్కడే తీసుకునేవారు. గడ్డలుప్పు (ఇప్పుడు లా పేకెట్లు కాదు. ) ఓ బండి మీద పోసుకుని అమ్మవచ్చేవారు. వారి దగ్గర తీసుకొనేది. ఆ ఉప్పుని తడి తగలకుండా జాగ్రత్త చేయడం ఓ పని. ఇక ఇంగువ. ఏడురోడ్ల జంక్షన్ దగ్గర పట్నాల సుబ్బయ్య ఆయుర్వేద మందులషాపు నుండే తేవాలి. ఇంకెక్కడ తెచ్చినా నచ్చేది కాదు. వెల్లుల్లిపాయలు కూడా వీధిలో అమ్మవచ్చేవి. అవికొని ఎండబెట్టి వాటిపాయలు తీసి , పసుపు నూనె రాసి జాగ్రత్త చేసేది. గుడివీధిలో అమ్మలక్కలందరికీ ఈ ఆవకాయ సీజన్ లో ఇవేమాటలు. మెయిన్ రోడ్ లో మురపాక ఆయిల్ మాంగర్స్ సొసైటీ అని ఉండేది. అక్కడనుండి నువ్వులనూనె తేవాలి. ఇంకెక్కడా పనికొచ్చేది కాదు. 

ఇక చైత్రమాసం వెళ్ళి వైశాఖం వచ్చేలోపల ఇవన్నీ ఇమ్ము చేసుకొనేవారు. మా పెద్దనాన్నగారికి కట్టెల దుఖాణం ఉండేది. ఆయన వాళ్ళింటికీ, మాకూ, మా పెద్దదొడ్డగారింటికీ కావలసిన మామిడికాయలు తెప్పించీ కొట్టించేవారు. నాగావళీ బ్రిడ్జి ముందున ఒక మేదరి వాళ్ళ కుటుంబం ఉండేది. వాళ్ళు బుట్టలు అల్లడం పందులను పెంచడం పనులను చేస్తుండే వారు. వాళ్ళు వచ్చి ఈ కాయలను కావలసిన సైజులో కొట్టి ఆ కాయలలో ఉండే జీడిని తీసుకువెళ్ళేవారు. పచ్చావకాయకి ఓ రకంగా , ఎండావకాయకి (ఇదే బెల్లం ఆవకాయ కూడా) ఓరకంగా కొట్టించేవారు తోడికోడళ్ళు ముగ్గురూ. కొన్ని కాయలని ఆల్చిప్పతో (సముద్రంలో దొరికే షెల్స్, ఒక పార్ట్ ఆల్చిప్పనేవారు. వాటిని జాగ్రత్తగా మధ్యలో అరగదీస్తే మామిడి కాయల తొక్కతీయడానికి వీలుగా ఉండేవి. ఈ రోజుల్లో పీలర్ అన్నమాట).జాగ్రత్తగా తొక్కతీసి, ఇనప జల్లెడమీద అరగదీస్తే మామిడి కోరు వచ్చేది. అది పచ్చడి గా చేసేవారు. మాగాయ అని , మామిడి కాయ టెంకలూ, ముక్కలూ కలిపిపెట్టి వాటిని ఎండబెట్టి తయారు చేసేవారు..

ఈ ఎండావకాయ ఓ పెద్ద ప్రణాళిక. ఆవగుండ, కారం , ఉప్పు , ఇంగువ, నూనె ఇవన్నీ వాటి పాళ్ళలో కలిపి ఈ మామిడి కాయముక్కలు నిలువుగా కోయించి, వాటికి దుమ్మూ, జీడీ లేకుండా శుభ్రంగా తుడిచి అందులో వేసి , మూడురోజుల తరువాత కలిపి తరువాత ఎండలో పెట్టేవారు. ఈ ఆవూట ముక్కలూ వేరేగా ఎండబెట్టేవారు. పిల్లలం అటునుంచి ఇటునుంచీ వచ్చీ ఒక్కోముక్క తీసుకుని తినేయకుండా కాపలా ఉండేవారు. డాబామీద చిన్న గది ఉండేది. ఆ గదిలో కూచుని కాపలా కాయడం. ఆ తరువాత ఆ పెద్దముక్కలని చిన్నవిగా కోసి ఈ ఆవపిండిలో కలిపేవారు. వాటిని జాడీలోకి ఎత్తి ఓ గుడ్డ వాసెన కట్టి ఉంచేవారు. వర్షాకాలం అయ్యేక తినడానికి బాగుంటుంది అనేవారు. 

పచ్చావకాయకి ఇంత ప్రోసెస్ ఉండేదికాదు. ఆవగుండ, కారం , ఉప్పు నూనె వెల్లుల్లి  కలిపి రెండురోజులో మూడురోజులో ఉంచేక తినడానికి తయారయ్యేది. 

కంచంలో వేడి అన్నంలో పచ్చావకాయ వేసుకొని కొంచెం నెయ్యి వేసుకొని కలుపుకుంటే.  నా స్సామిరంగా... ముత్యాలముగ్గు కంట్రాట్రు అన్నట్టు "మర్డరేదో జరిగినట్టు లేదూ కంచంలో" అనాలనిపిస్తుంది. మన జిల్లాలో నే దొరికే సువర్ణరేఖ మామిడి పండు నంజుకుతింటే వారెవ్వా జీవితమంటే ఇదీ అనిపించేది. 

****

"ఏమిటి రాస్తున్నారు" అంటూ వచ్చింది శ్రీమతి. గబగబ చదివి "సరే... ఆవకాయ అంతలేసి తింటే రాత్రంతా కడుపుమంటని, బీపీ ఎక్కువైందనీ, మామిడి పండు తినడం వల్ల సుగర్ ఎక్కవైందనీ, నిద్రపోక చంపుతారు. చాల్లెండి సంబడం " అంది. 

"గత నెల తెచ్చిన ప్రియా ఆవకాయ సీసా అలానే ఉంది చెల్లక. ఇంట్లో ఉండేది ముగ్గురం. ఎంత ఆవకాయ తింటాం?. "

"అందుకే జ్ఞాపకాలన్నాను. జ్ఞాపకాలు జీవితాన్ని నడిపే ఇంధనాలు"అన్నాను గంభీరంగా. (ఇక్కడ గంభీరంగా అనవలసిన పనిలేక పోయినా) 

**

*****

తానెరగని తనవారు.

                   ----------మోదుకూరి జతీంద్ర శర్మ

"పదిలక్షలా? " ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు రావ్.

"అవును సార్.. మీరు గట్టిగా పట్టుపడితే ఇంకో రెండుమూడు లక్షలు ఎక్కువే రావొచ్చు." అన్నాడు అప్పల్నాయుడి కొడుకు.

రెండెకరాలకి పదిలక్షలా? తనలో తను అనుకున్నాడు రావ్. శ్రీకాకుళం లాంటి ఊర్లోకూడా ఇంత ధరలు పలుకుతున్నాయా భూములు?

"నాకు టెక్కలి దగ్గర శాసనం అని పల్లెలో చిన్నపనిబడింది సార్. నేను సాయంత్రానికి గానీ, రేపు ఉదయాన్నే గానీ వొళిపొచ్చీస్తాను. అప్పుడు మనిద్దరం సూరన్నాయుడితో మాట్లాడి సెటిల్మెంటు అవుదాం." అన్నాడు అప్పల్నాయుడి కొడుకు మళ్ళీ. అన్యమనస్కంగా తలూపేడు రావ్.

అప్పల్నాయుడి కొడుకు వెళ్ళిపోయాడు.

ఆ లాడ్జిలో మూడో అంతస్తులోని గదిలో కూర్చున్న రావ్ కి ఇంకా నమ్మబుద్దికావడంలేదు. శ్రీకాకుళం వదిలి ముప్ఫైఐదు ఏళ్ళయింది. పంతొమ్మిదివందల ఎనభై అయిదులో కొన్నాడు ఆ భూమిని. కొన్నానా...అప్పల్నాయుడు బలవంతంగా నాపేరు మీద రాసేడు అనుకున్నాడు. ఆయనకి ఆ భూమి తనకెలా వచ్చిందో సంఘటనలు గుర్తొచ్చేయి.

అతను శ్రీకాకుళం లో ఓ జాతీయ బ్యాంకు లో అసిస్టెంట్ మేనేజర్ గా పనిచేస్తున్నప్పుడు పెద్దపాడు గ్రామంలో ఉంటున్న అప్పల్నాయుడు బ్యాంకు లో బంగారు నగలు తనఖా పెట్టి అప్పు తీసుకుంటూండేవాడు. ప్రతీ పంట సమయానికి లోన్ తీసుకొని , పంట చేతికొచ్చేక ఠంచనుగా తీర్చేసేవాడు. అలా ఏడాదిలో మూడునాలుగు సార్లు బ్రాంచికి వస్తూండడంతో అందరికీ సుపరిచితమైన కస్టమర్ అయేడు. పైగా వచ్చినప్పుడు వేరుశనగకాయలో ఇంట్లో పండేవేవో తెచ్చి అక్కడ పనిచేసే సిబ్బందికి ఇస్తుండేవాడు. అలా పరిచయమైనాడు అప్పల్నాయుడు రావుకి.

ఓరోజు తొమ్మిది గంటలకి బ్రాంచి లో కూచొని పనిచేసుకుంటున్న రావ్ , ఎవరో వచ్చినట్టనిపించి తలెత్తి చూసేడు. అప్పల్నాయుడు.

"నమస్కారం సారు" చేతులెత్తి నమస్కారం చేస్తూ.

"ఏం నాయుడుగారూ! ఇలా ఇంతపొద్దున్నే వచ్చేరు. ఇది పంట సీజన్ కూడా కాదే" అన్నాను గోల్డ్ లోనుకోసం వచ్చి ఉంటాడనుకొంటూ.

"లేదు బాబూ... నగలు మీకాడే ఉన్నాయి గా... మా ఆడదానికి నెలలు నిండేయి. ఆస్పత్రిలో చేరిస్తే పెద్దాపరేసను సేయాలా. ఇరవైవేలేనా అవుద్ది అంతన్నారు. ఏటీ పాలుబోడం లేదు సారూ" అన్నాడు. అతని మాటలు నీరసంగా వచ్చేయి. ఆతని నిస్పృహ కొట్టొచ్చినట్లు కనబడుతోంది. తలవంచుకొని ఎదురుగా ఉన్న బెంచిమీద కూలబడ్డాడు.

ఆలోచనలో పడ్డాడు. రావుని అడగాలని ఆతడు అనుకుంటున్నట్టు లేదు. కానీ ఏదో ఓదార్పు కోసం మాత్రం వచ్చినట్లు ఉంది. రావుకు ముందురోజే పెర్శనల్ లోన్ వచ్చిఉంది. ఆతని అవసరానికి మించి ఓ ముప్ఫైవేలు ఎక్కువే ఉంది.

ఎక్కువగా ఆలోచించకుండా గబుక్కున అన్నాడు రావు. " నాయుడు గారు! నేనిస్తాను. తీసుకువెళ్ళండి. మీకు వీలైనప్పుడు ఇచ్చేయండి"

చటుక్కున తల ఎత్తి చూసేడు అప్పల్నాయుడు. ఆతని కళ్ళలో ఓ ఆశారేఖ తళుక్కున మెరిసి, అంతలోనే సంశయంగా ఆగిపోయింది.

"వద్దులే సారూ! ఎక్కడో దొరక్కపోదు" అన్నాడు.

"ఫరవాలేదు నాయుడు గారు. నా దగ్గర ఇప్పుడు రడీగా ఉంది. తీసుకువెళ్ళండి. మీ ఆవిడ క్షేమంగా ఇంటికొస్తారు. మీమీద నాకెంత నమ్మకం లేకపోతే ఇస్తానంటాను." అన్నాడు రావు.

తరువాత చాలా మాట్లాడేక అయిష్టంగానే, తనది తప్పనిసరి పరిస్థితి కనక ఒప్పుకున్నాడు నాయుడు.

కేషియర్ వచ్చేక డబ్బులు తీసుకుని నాయుడికి ఇచ్చేడు రావు. దండం పెట్టి వెళ్ళిపోయాడు అప్పల్నాయుడు.

మిగిలిన స్టాఫ్ కి ఈ సంగతి మెల్లగా తెలిసింది. ఆ బ్రాంచి మేనేజర్ రావుని తన కేబిన్లోకి పిలిచి చీవాట్లు పెట్టాడు. " బ్యాంకు కి సవాలక్ష మంది అనేక సమస్యలతో వస్తారు. మన దగ్గర డబ్బులున్నాయని అందరకీ ఇవ్వగలమా. అదృష్టవసాత్తూ అప్పల్నాయుడు మనదగ్గర గోల్డులోను కష్టమర్ మాత్రమే..అదే మన సర్వీస్ ఏరియా కష్టమర్ అయితే ఎవరైనా ఏదైనా అనుకోగలరు కద... ఏమైనా ప్రామిసరీ నోట్ తీసుకున్నావా? " అడిగేడాయన.

"లేద్సార్! నాకు తట్టలేదు కూడా!"

"ఏమ్మనిషివయ్యా! నా కైతే మళ్లీ నువ్వా డబ్బులు చూస్తావనిపించటం లేదు. జాగ్రత్తగా ఉండాలి" అని పంపేసేడు రావుని.

సీట్లోకొచ్చి కూర్చున్న రావుకి మొదటిసారి తను తెలివితక్కువ గా ప్రవర్తించే నేమో అన్న అనుమానం కలిగింది. అన్యమనస్కంగానే అవేళ గడిచింది.

మర్నాడు అప్పల్నాయుడు ఆస్పత్రి జంక్షన్ లో రావుని చూసి పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి "కొడుకు పుట్టేడు సారు... మా ఇంటిది కూడా బానే ఉందంట. వారం రోజులుండాలంట ఆస్పత్రిలో" అన్నాడు ఆనందంగా.

"మంచిది అప్పల్నాయుడు. జాగ్రత్తగా చూసుకో. బ్యాంకు కి టైమవుతోంది " అంటూ వెళ్ళిపోయాడు రావు. ఓ నిండుప్రాణాన్ని నిలబెట్టేను అనుకున్నాక ఆనందంగా అనిపించింది. అంతలోనే తన సొమ్మును అప్పల్నాయుడు తిరిగి ఇస్తాడా... ఇవ్వకపోతే ఏంచెయ్యాలో... ఛ. ఎందుకివ్వడు.. నాదంతా ఉత్తి అనుమానం. ఇలా పరిపరివిధాల ఆలోచిస్తూ బ్రాంచికి చేరేడు రావు.

రెండు రోజుల తరువాత రావుకి శ్రీకాకుళం నుంచి బదిలీ చేస్తూ ఆదేశాలొచ్చాయి. ఆతను చాలారోజులనుంచి కోరుకుంటున్నట్లు ఢిల్లీకి బదిలీ వచ్చింది. అందరూ అభినందించేక మేనేజరు అన్నాడు " ఆ అప్పల్నాయుడి కి కబురు పెట్టు. రెండరోజుల్లో తిరిగి ఇచ్చెయ్యమను నీ సొమ్మును."

"అలాగే సార్"అన్నాడు రావు. ప్రత్యేకంగా కబురు పెట్టవలసిన అవసరంలేకుండా అప్పల్నాయుడే వచ్చేడు బ్రాంచికి. ఎటెండర్ అప్పల్నాయుడి కి రావుకు బదిలీ అయిన విషయం చెప్పేడు.

"ఏం సారూ..ఎప్పటిదాక ఉంటారు? అడిగేడు రావుని అప్పల్నాయుడు.

"ఈ వారాంతానికి నన్ను ఇక్కడ రిలీవ్ చేస్తారు" అన్నాడు రావు.

నా డబ్బులు ఇచ్చేయగలవా అడుగుదామని నోటివరకూ వచ్చినా ఇంతలో ఇంకో కష్టమర్ తో మాటల్లో మునిగిపోయాడు రావు. తలవంచుకొని ఏదో ఆలోచిస్తూ వెళ్ళిపోయాడు అప్పల్నాయుడు.

రావు ఆ వారాంతపు శనివారం సాయంత్రం శ్రీకాకుళం బ్రాంచిలో రిలీవ్ అయ్యేడు. ఆతని వీడ్కోలు సభలో అందరూ అతను తెలివితక్కువ గా ఇరవైవేలరూపాయలు నష్టపోయిన విషయం అతనికి గుర్తు చేసేరు. కనీసం ఓ రసీదైనా తీసుకుని ఉంటే తను తప్పక వసూలు చేసిఉండేవాడినని, చేబదులు ఇస్తే వసూలు అసాధ్యం అనీ మేనేజర్ అభిప్రాయపడ్డాడు.

వెళ్ళిపోతున్నారని తెలిసీ డబ్బులు ఎక్కడ అడిగేస్తాడో అని వారం రోజులుగా అప్పల్నాయుడు బ్రాంచికి రాలేదని... తప్పకుండా ఎగ్గొట్టేందుకే అనీ కొంతమంది గుమాస్తాలు అభిప్రాయపడ్డారు. ఆతడు నగలు విడిపించేందుకు వచ్చినప్పుడు సారు బాకీ తీర్చేదాకా ఇవ్వొద్దని ఓ తోటి ఆఫీసరు సలహా ఇచ్చేడు, అది సాధ్యంకాదని తెలిసినా....

ఆ రాత్రి బలగలో ఉన్న రావు ఇంటికి అప్పల్నాయుడు వచ్చేడు. అలసటగా ఉంది అతని వాలకం.

ఉన్నకొద్దిపాటి సామాన్లూ సద్దుకుంటున్నాడు రావు..

"ఏమిటి ఇలా వచ్చేరు నాయుడుగారూ?"అడిగాడు అప్పల్నాయుడ్ని.

"సారూ! టయానికి మీరు దేవుడిలా ఆదుకోబట్టి మా ఇంటావిడ బతికి బట్టకడుతోంది సారు. మీ రుణం ఎలా తెగ్గొట్టేది. మిమ్మల్ని బేంకులో అందరూ నాకు సొమ్ములిచ్చినందుకు సీవాట్లేసినారంట కదా...మీరెళిపోతన్నారని తెలిసిన కాడినుంచీ డబ్బులకోసం నానా పాట్లూ పడతన్నా సారు. ఎక్కడా కుదర్లేదు." అన్నాడు చిన్నగా.

గుండెల్లో రాయి పడ్డట్టయ్యింది రావుకి. పోయినట్లే అనుకున్నాడు మనసులో.

మళ్ళీ అప్పల్నాయుడే అన్నాడు " సారూ! మీ కన్నేయం సెయ్యను. మీరు సోంవారం ఉంటారా"

"సోంవారం రాత్రి కి రైల్లో టిక్కెట్ దొరికింది" అన్నాడు రావు.

" సరే సారు! సోంవారం పొద్దున్న రీజిష్ట్రారాఫీసుకి ఎళ్దాం సారు. నాకు సింగుపురం ఎళ్ళేదారిలో ఓరెండు ఎకరాల చెక్క ఉంది. అది మీ పేర్న రాసేస్తా... మీ డబ్బులు మీకు ఇచ్చే నాడు నాకు తిరిగి ఇచ్చేద్దురు గాని" అన్నాడు అప్పల్నాయుడు.

రావు ఒప్పుకోలేదు. తను సహాయం చేసేటప్పుడు ఇవన్నీ ఆలోచించి చేయలేదని నాయుడిమీద తనకి నమ్మకం ఉందని, ఇలా భూమి రాస్తాననడంతో అది బలపడింది అనీ చెప్పేడు. అప్పల్నాయుడు వదల్లేదు. చివరికి సరే అనక తప్పలేదు రావుకి. ఆనందంగా వెళ్ళిపోయేడు అప్పల్నాయుడు.

అలా వచ్చింది రావు చేతికి ఈ భూమి . ఢిల్లీ వెళ్ళేక సివిల్స్ రాసి కేంద్రప్రభుత్వం లో రెవెన్యూ శాఖలో చేరి జాయంట్ సెక్రటరీ హోదాలో అయిదేళ్ల క్రితం రిటైరైనాడు రావు. రావు కొడుకు కూడా సివిల్స్ పాసయి, ఆర్ధిక శాఖలో అండర్ సెక్రటరీగా ఉన్నాడిప్పుడు.

రావు సర్వీసు లో ఉండగా భార్య కనుమూసింది. ఆ ఆడదిక్కు లేని ఇంటికి వాణి రావు కోడలు గా వచ్చి ఆ ఇంటిని ఓ గాడిన పెట్టింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఓ చిన్న నగరం లో పుట్టిపెరిగిన ఆమె త్వరగానే ఢిల్లీలో వీరి జీవనానికి అలవాటు పడటమే కాదు. రోజులో అత్యధిక శాతం ఆఫీసులో గడిపే భర్త ఉద్యోగాన్ని అర్ధం చేసుకొని , రావుకి కోడలూ కూతురు మరో కొడుకూ అయింది.

రావు రిటైరయిన ఇన్నాళ్ళకి కాగితాలు సర్దుతూంటే ఈ భూమి కాగితాలు బయటపడ్డాయి. దాదాపుగా ఆ విషయం మర్చిపోయాడు రావు. అప్పల్నాయుడు భూమి అమ్మకం కాగితాలు పంపుతు ఆతని తరఫున భూమి బాగోగులను చూస్తానని హామీ ఇచ్చేడు. యాజమాన్యం మారినా ఆ భూమి సాగోగులు అప్పల్నాయుడే చూస్తూ వచ్చేడు. రావుకూడా తన ఉద్యోగపు పనులలో తీరికలేక మళ్ళీ దానిగురించి ఆలోచించలేదు.

ఎందుకో అప్పల్నాయుడు పేరుమీద ఉత్తరం రాయాలనిపించి ఆ సేల్ డీడ్ లో ఉన్న చిరునామా కి ఉత్తరం రాసేడు క్షేమసమాచారాలు మాత్రమే అడుగుతూ. జవాబు వస్తుందని ఊహించలేదు కానీ అప్పల్నాయుడి కొడుకు జవాబిచ్చాడు. తన తండ్రి కాలం చేసేడనీ... తరచూ తన తండ్రికి రావు చేసిన సహాయం చెప్పేవాడనీ... ఆ భూమి రావు పేరుమీదే అలాగే ఉందనీ రాస్తూ.....పెద్దపాడు లోనూ శ్రీకాకుళం లోనూ జరుగుబాటుకాక తమ అత్తవారి ఊరైన విశాఖపట్నం వెళ్ళిపోవడానికి నిశ్చయించుకుని.. రావు భూమిని ఏం చెయ్యడమా అనే మీమాంసలో ఉండగా రావు ఉత్తరం అందిందనీ అంచేత త్వరలో వచ్చి.ఆ భూమి సంగతి తేల్చుకోమని రాసేడు.

కొడుకూ కోడలుతో చర్చించిన పిమ్మట ఆ భూమిని ఎంత వస్తే అంతకు అమ్మేసి వచ్చేస్తేనే మంచిది అని నిర్ణయించుకొని శ్రీకాకుళం వచ్చేడు రావు.

తనకి తెలిసిన శ్రీకాకుళం పెద్దగా మారలేదు. జనాభా పెరుగుదల వచ్చిన అవసరాలకు ఊరు పెరిగింది. కొత్తగా రెండు లాడ్జ్ లు వచ్చేయి. అందులో ఒక లాడ్జిలో రూమ్ బుక్ చేసేడు అప్పల్నాయుడి కొడుకు. ఆతనే సూరన్నాయుడితో భూమిని కొనడానికి బేరం తెచ్చేడు. మాటల్లో చెప్పేడతను ఆ భూమినానుకొని సూరన్నాయుడు వాళ్ళూ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ కట్టడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నారని పనులు మొదలుపెట్టారు అనీ. ఆ భూమి ఎక్కడ ఉందో అంచనాగా చెప్పాడు.

పది పన్నెండు లక్షలా? మళ్ళీ అనుకున్నాడు రావు.

అప్పల్నాయుడి కొడుకు వెళ్ళేక కిందకి వచ్చి ఓ ఆటో ని పూర్తిగా తనతో ఉండేటట్టు మాట్లాడుకొని పెద్దపాడు దాటేక ఉన్న తన భూమి వైపుకు బయల్దేరేడు.

పెద్దపాడు దాటి ఓ రెండుకిలోమీటర్లు దాటేసరికి కుడిచేతివైపు ఏవో పనులు జరుగుతున్న స్థలం కనబడింది. అటువైపు వెళ్ళటానికి ఓ చిన్న దారి ఉంది. లారీలూ ఇతర వాహనాలు వెళ్తున్న గుర్తులు కనబడ్డాయి. ఆ దారిలోకి ఆటోపోనిచ్చాడు రావు. కొన్ని సరుగుడు చెట్లూ యూకలిప్టస్ చెట్లూ ఉన్న పొలాలు దాటి వెళ్ళేసరికి రెండు గడ్డితో నేసిన పెద్ద ఇళ్ళు లాగా కనబడ్డాయి. అవి ఎల్ అక్షరంలాగా ఉన్నాయి. రెండు పొడుగాటి ఇళ్ళు. ఓ స్కూల్ లాగా ఉంది. మధ్యలో ఓ రావిచెట్టు, ఆ చెట్టు మొదట్లో సిమెంటు తో కట్టిన ఓ చెప్టా ఉన్నాయి. ఆ ఇళ్ళముందు పద్దతిలో పెంచిన పూలమొక్కలున్నాయి. వెనక కూరగాయల మొక్కలు పెంచుతున్నట్టన్నారు. కొంత మంది వృద్దులు ఆ రావిచెట్టు మొదలలో కూర్చొని మాట్లాడుకుంటున్నారు. ఆ గదుల్లో కొంతమంది పిల్లలున్నట్టు కనబడుతున్నారు.

ఆశ్చర్యపోతూ ఆటో దిగేడు రావు. ఓ ఖాళీ స్థలం ఊహిస్తూ వచ్చిన అతనికి ఈలా కనబడటంతో తను సరైన స్థలానికి వచ్చేనా అన్న అనుమానం కలిగింది.

ఆతను ఆ చెట్టువైపు వెళ్ళబోతుంటే ఓ పెద్దాయన ఆ ఇళ్ళలో ఒక చివరన ఉన్న గదిలోంచి బయటకు వచ్చేడు. ఆయనని చూస్తే ఒక రిటైరైన ఉపాధ్యాయుడేమో అన్న భావన కలిగింది రావుకి.

ఆయన కూడా రావుని చూస్తూ "ఎవరు బాబూ? " అంటు రావుని పిలిచేరు.

తనని పరిచయం చేసుకొని రావు అడిగాడు" అప్పల్నాయుడి భూమి...."

"ఇలా లోపలికి రండి. " అని ఓ ఆఫీసు గదిలోకి తీసుకువెళ్ళారాయన.

రావుని కుర్చీ లో కూచోబెట్టి, మూలనున్న స్టూల్ మీద కూజాలోంచి చల్లని నీళ్ళు ఓ గ్లాసు తో ఇచ్చేరు. చల్లని నీరు గొంతులో దిగుతుంటే హాయిగా అనిపించింది రావుకి.

"నా పేరు సూర్యనారాయణ. నేను జిల్లాపరిషత్ స్కూళ్ళలో పనిచేసి చివరిగా ఇక్కడ సింగుపురం హైస్కూల్ హెడ్మాష్టరుగా రిటైరయ్యాను. అయిదేళ్ళక్రితం అప్పల్నాయుడి ని కలసి ఈ భూమిని అద్దెకు ఇమ్మని అడిగేను ఓ వయోవృద్ధుల శరణాలయం ప్రారంభిద్దామని. అప్పల్నాయుడు అప్పుడు ఈ స్థలం తనది కాదని మీదని మీ కధంతా చెప్పేడు. మీ చిరునామా తన దగ్గరలేదని మిమ్మల్ని అడగకుండా తాను ఈ భూమినివ్వలేనని చెప్పాడు. అయితే మీరు ఎప్పుడు వచ్చినా మీకు ఎటువంటి ఇబ్బంది కలగకుండా ఈ స్థలం స్వాధీనం చేస్తామని చాలా వప్పించిన మీదట, అతి కష్టం మీద వప్పుకున్నాడు. నాకు వచ్చిన రిటైర్మెంట్ డబ్బును పెట్టి ఈ రెండు గదులతో శరణాలయం మొదలుపెట్టాను. చుట్టుపక్కల పల్లెల్లో ఎంతో మంది యువకులు యువతులు జీవనోపాధికోసమో , పెళ్ళిళ్ళయో పట్నాలకి వెళ్ళపోతుండడంతో ఎంతో మంది వయస్సు మళ్ళినవాళ్ళు.చూసేవారులేక తినడానికి తిండిలేక ఉండటానికి కష్టమై రాలిపోతుంటే ఈ ఆశ్రమం వాళ్ళకి ఓ నీడనివ్వాలని అనుకున్నా. పెద్దనగరాలలో ఆశ్రమాలు ఖరీదైపోతున్నాయి. పైగా వీళ్ళకి ఊరు వదిలి వెళ్ళడానికి మనస్కరించదు. రాలిపోతే ఇక్కడే రాలి పోవాలని వారి కోరిక.

ఆశ్రమంలో ఉన్నా ఏదో ఒక పని చేస్తూ ఉంటారు. వెనక కూరగాయలు పండిస్తారు. ఈ పువ్వుల మొక్కలని సాకుతున్నారు. ఓ ఇద్దరు నా స్టూడెంట్సే నా ఉద్దేశ్యం నచ్చి రోజూ ఓ గంటో రెండు గంటలో, పక్క ఊర్నించి వచ్చే పేద పిల్లలకి.చదువు చెప్తున్నారు. శ్రీకాకుళం లో కొంతమంది వదాన్యులు నెలనెలా ధనసహాయం చేస్తున్నారు. నా దగ్గర చదువుకున్న చాలామంది శిష్యులు ఇప్పుడు మంచి మంచి పదవులలో ఉద్యోగాలలో ఉండటం వారిని కూడా అర్ధించి ఈ ఆశ్రమాన్ని నడుపుతున్నాను.ఇదీ జరిగింది" ఆగేరాయన.

"ఇప్పుడు చెప్పండి. ఎప్పుడు వచ్చారు మీరు? ఏం పనిమీద వచ్చేరు?. ఎన్నాళ్ళుంటారు? ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నారు?" చకచక అడిగేడాయన.

రావు తన వ్యక్తిగత విషయాలు సూచనగా చెప్పి, శ్రీకాకుళం లో ఎక్కడ ఉంటున్నానో చెప్పేడు. ఎన్నాళ్ళుంటాడో తెలియదని చెప్పేడు కానీ ఈ జాగా అమ్మాలని వచ్చిన విషయం ఎందుకనో చెప్పాలనిపించలేదు రావుకి.

ఆయనతో కాసేపు మాట్లాడేక ఆ పాకలతో ఉన్న ప్రదేశం, ముందు పూలమొక్కలూ , వెనక కూరగాయల మొక్కలు కలయతిరిగి చూసేడు. ఆ రావిచెట్టు దగ్గర కూచున్న వయసుమళ్ళిన వాళ్ళతో కొంచెం సేపు మాట్లాడాడు. వాళ్ళమాటల్లో మేష్టారు మీద వాళ్ళకున్న గౌరవం ప్రస్ఫుటంగా రావుకి తెలిసింది.

మాష్టారి దగ్గర సెలవు తీసుకొని మరునాడు తాను బస చేసిన హోటల్ కి రమ్మని చెప్పి , ఆటో ఎక్కి వెనక్కి లాడ్జ్ కి వచ్చేడు. ఆటోని పంపేసి హోటల్లో భోంచేసి రూమ్ లోకి వెళ్ళి పడుకున్నాడు.

ఆయన మనసులో ఆ ఆశ్రమం తిరుగాడుతోంది. నేలమీద కూర్చొని పలకలమీద రాస్తూ చదువు కుంటున్న పిల్లలు గుర్తొచ్చారు. ఆ రావిచెట్టు మొదలు లో కూర్చుని , ఓ ఆసరా ఉన్న భరోసాతో ఆనందంగా కబుర్లు చెప్పుకుంటున్న వృద్ధులు గుర్తొచ్చారు. అమ్మితే ఏమవుతుంది? బహుశా సూరన్నాయుడి మనుషులు వాళ్ళని ఖాళీ చేయించేస్తారేమో... వారి భవిష్యత్తు ఏమవుతుంది?

అమ్మకపోతేనో... అబ్బాయి ఒప్పుకుంటాడో లేదో...కోడలు డబ్బుదగ్గర చాలా జాగ్రత్తగా ఉంటుంది. ఆమె ఏమంటుందో... ఈ వయసులో ఆమెని కాదని ఇంట్లో సమస్య తెచ్చుకోగలడా? పది పన్నెండు లక్షలు అంటే సామాన్యమైన మొత్తం కాదుకదా...అబ్బాయి కోడలూ ఈ సొమ్ము మీద ఏం ఆలోచనలు పెట్టుకున్నారో... వాడికి స్విట్జర్లాండ్ వెళ్ళాలని కోరిక. ఈ డబ్బులు వస్తే హాయిగా వెళ్ళిరావొచ్చనుకుంటున్నాడో..

ఈ అప్పల్నాయుడు తనకు ఆనాడు డబ్బులు ఇచ్చేసి ఉంటే తన కిప్పుడు ఈ సమస్య రాకపోను. పోనీ ఇచ్చేడు అనుకుందాం. ఈ ఆశ్రమానికి ఎందుకివ్వాలి నన్నడగకుండా... ఎలా అడుగుతాడు నా ఎడ్రసే లేదే ఆతని దగ్గర....

ఏం చెయ్యడం ఇప్పుడు... గత ఏడేళ్ళుగా కోడలని చూస్తున్నాను కద. ఆమె ఒప్పుకోదు ఇంత డబ్బు వదులుకోవడానికి. ఈ ఆలోచనలతోనే గడిపాడు రావు.

ఆ సాయంత్రం కొడుకు ఆఫీసునించి ఇంటికి వచ్చేవేళ, ఓ రకమైన ఉద్వేగంతో, సంశయిస్తూ ఫోన్ చేసేడు రావు ఢిల్లీకి.

"వీడియో కాల్ చేస్తానుండండి నాన్నగారు" అంటు కోడలితో కలసి వీడియో కాల్ చేసేడు. ముందుగా రావెలా ఉన్నాడో శ్రీకాకుళం ఎలా ఉంది ఇటువంటి మాటలైనాక పూర్తి వివరాలు చెప్పేడు రావు. "పది పన్నెండు లక్షల వరకూ రావొచ్చు అమ్మితే. అమ్మకపోతే ఓ ఇరవై ప్రాణాలు ఆశ్రయం పొందుతాయి. వాళ్ళకి ఎప్పుడు ఎవరొచ్చి తమని ఖాళీచేయిస్తారో అనే భయం ఉండదు కనక ఇంకా ఆశ్రయం వృద్దుల ఇచ్చే సంఖ్యని పెంచచ్చు." అన్నాడు." ఇది నా ఆలోచన. మీరిద్దరూ ఏం చెయ్యమంటే అది చేస్తాను."

వాణి కల్పించుకొని అంది. " మామయ్యగారు! మీరేమనుకుంటున్నారో చెప్పండి".

"నేనేమనుకుంటున్నానో ముఖ్యం కాదమ్మా.... నా జీవితం మీ ఇద్దరి నీడలో గడవాలి. నాకు మీ అండ ఉంది. అదిలేని ఈ అనాధలని చూసేను. మీరేమిటి చెప్తే అదే చేస్తాను. " అన్నాడు రావు. ఆమె గొంతు వినగానే ఆమె ఏం చెప్పబోతోందో అర్ధమైపోయింది రావుకు.

తన అధికారులతో ఎలా నడుచుకోవాలో తెలిసిన అతని కొడుకు"సరే నాన్నగారు! మేం ఇద్దరం మాటాడుకొని ఉదయాన్నే చెప్తా ఏం చేద్దామో". అన్నాడు.

ఆ రాత్రి నిద్రపట్టలేదు రావుకి. తను అమ్మేస్తునాను. ఖాళీచెయ్యమని చెప్పడంతోటే నిరాశతో వేలాడిపోయే ఆ వృద్దుల మొఖాలు చాలాసేపు వెంటాడేయి అతనిని.

తెల్లవారింది. తయారయి ఫలహారం కానిచ్చి కూర్చుండగానే కొడుకు నుంచి ఫోన్ వచ్చింది.

"వాణి మాట్లాడుతుంది నాన్నగారు!" అన్నాడు.

వీడుచెప్పలేక ఆమెచేత చెప్పిస్తున్నాడన్నమాట అనుకున్నాడు రావు.

సుమారు పది నిమిషాలు మాట్లాడింది వాణి. ఆమె చెప్పిందంతా జాగ్రత్తగా విన్నాడు రావు.

"సరే! అలాగే చేస్తానమ్మా!"అన్నాడు రావు ఫోను పెట్టేస్తూ.

కిందకి వచ్చి రిసెప్షన్ లో నిరీక్షిస్తున్న మాష్టారి ని కలసి తన ఆలోచన చెప్పాడు. ఇద్దరూ కలసి మాష్టారి శిష్యుడైన ఓ లాయరు దగ్గరకు వెళ్ళారు. ఆ లాయరు దగ్గరుండి కావలసిన విధంగా డాక్యుమెంట్ తయారు చేయించీ తను స్వయంగా వెంట వారిద్దరినీ తీసుకొని వెళ్ళి రిజిష్ట్రార్ ఆఫీసులో ఆ డాక్యుమెంట్ రిజిస్టర్ చేసేడు.

బయటకు వచ్చిన తరువాత మాష్టారు రావు చేతులు పట్టుకుని రావుకు ధన్యవాదాలు చెపుతుండగా రావు అన్నాడు " మాష్టారూ! చిన్న విన్నపం". చెప్పండి అన్నారాయన. కోడలు వాణి సలహా విన్న దగ్గర్నుండీ తన మనసులో మెదులుతున్న ఆలోచనను చెప్పాడు రావు. మాష్టారు రావు మాటలకు అభినందనలు తెలిపి అలాగే చేస్తామని హామీ ఇచ్చి వెళ్ళిపోయారు.

ఆ సాయంత్రం వైజాగ్ లో ఢిల్లీ వెళ్ళే విమానం కోసం ఎదురు చూస్తున్న రావుకు తన కోడలు వాణి.మాటలు గుర్తొచ్చేయి.

" మామయ్యగారూ...మనం ఇప్పటికిప్పుడు ఆ స్థలం అమ్మనక్కరలేదు. అయితే మీరు చెప్పిన ఆ రిటైర్డ్ హెడ్మాష్టరుగారి తరువాత ఆ ఆశ్రమం ఇలా నడపబడుతుందో లేదో తెలీదు. పోనీ ఆశ్రమానికి రాసిచ్చేస్తే తరువాత వారు దాన్ని మీరాశించిన ప్రయోజనం నెరవేరకుండా ఇంకేమైనా చెయ్యచ్చు. అందుకని, మీరు ఓ ముప్ఫై సంవత్సరాలకి ఏడాదికి నామమాత్రంగా అద్దెకి లీజుకిచ్చినట్టు డాక్యుమెంట్ రాసి రిజిస్టర్ చేయండి. ఎప్పుడైనా తగిన నోటీసుతో తిరిగి మనం స్వాధీనం చేసుకోగలగాలి. ముప్ఫైఏళ్ళ తరువాత ఏం జరుగుతుందో అప్పుడు ఆలోచించవచ్చు. ఈ సలహా మీ అబ్బాయి కి కూడా నచ్చింది. మీకూ నచ్చితే అలా చేయండి."

జన్మనిచ్చి పెంచిన కొడుకూ. ఏడేళ్ళై తానెరిగిన కోడలూ , తనవారైన వారిద్దరినే ఇంకా తానెరుగను అనుకున్నాడు రావు విమానంలో కూర్చుంటూ...

విమానం గాలిలోకి ఎగురుతుండగా రావు కళ్ళముందు ఆ వృద్దాశ్రమం పేరు కదలాడింది.

వాణీరావు వృద్దాశ్రమం మరియు పాఠశాల.

**********అయిపోయింది**********

–-----------–--–-–--------------------------------------------------------

అచ్చంగా తెలుగు అనే సంస్థ హైదరాబాద్ కేంద్రంగా తెలుగు సాహితీమాతకు సేవ చేస్తోంది. వివిధ రచయితల నుంచి కధలు ఆహ్వానించి "క్షీరసాగరంలో కొత్త కెరటాలు" అని ఓ పుస్తకం ప్రచురించేరు. ఇందులో లబ్ద ప్రతిష్ఠులైన పన్నెండు మంది ప్రత్యేక ఆహ్వానితుల కధలతో పాటు మరో నూటరెండు కధలని కలిపి మొత్తం నూటాఇరవై కధలతో ప్రచురించేరు, శ్రీమతి భావరాజు పద్మిని గారు. పన్నెండు మంది లబ్దప్రతిష్ఠులైన రచయితల కధలతో పన్నెండు విభాగాలుగా నూటరెండు కధలను వర్గీకరించేరు. 

కధలు రాయాలన్న ఆలోచన నాకు కలిగించిన స్ఫూర్తి శ్రీ మల్లాది వేంకట కృష్ణమూర్తి గారిది. ఆయన పుంఖానుపుంఖాలుగా కధలు రాసే సమయంలో విడవకుండా ప్రతీ కధనీ నవలనీ చదివేను. నాకు ఆయనంటే ఎనలేని అభిమానం. 

శ్రీమతి పద్మినిగారికీ విషయం తెలీదు. కధావస్తువులో లేశమాత్రం మానవత్వపు ఆనవాలుతో నా కధని శ్రీ మల్లాది వారి కధతో చేసిన వర్గంలో పెట్టడం నాకు కధ ప్రచురించబడినదానికన్నా ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చింది. శ్రీ మల్లాదివారు నా కధ చదివిఉంటారా?. 

ఈ పుస్తకానికి రెండు రికార్డులను ఇచ్చేరు.CHAMPION BOOK OF WORLD RECORDS అనీ, ASIAN WORLD RECORDS అనీ. ఈ కధలపుస్తకంలో 95 సంవత్సరాల రచయిత నుండీ ఇప్పుడిప్పుడే యవ్వనంలో అడుగులు వేస్తూ రచనలు మొదలుపెట్టిన రచయిత(త్రు) ల కధలుండడం విశేషం. 

మన్నిస్తావు కదూ!

                                  ......  -- మోదుకూరి జతీంద్ర శర్మ

ఎలా సంభోదించను నిన్ను? 

జీవితంలో నీకు ఎన్నడూ ఉత్తరం రాసిన గుర్తులేదు. 'ఏమోయ్' అని తప్పితే నీ పేరుపెట్టి పిలిచిన గుర్తూలేదు. నీతో ఏ విషయమైనా కూర్చుని చర్చించినట్టు జ్ఞాపకం రావడం లేదు.

ఎలా సంభోదించను నిన్ను? . 

ఈ క్షణంలో నీకు ఈ ఉత్తరం రాయాలని చాలా బలంగా అనిపించింది. ఈ నిమిషం లో నీ ముందు మోకాళ్ళ మీద కూర్చొని నేను చేసిన తప్పులు అన్నీ, అన్నీ చెప్పాలనీ,  ఒప్పుకోవాలనిపిస్తూంది.  

బాగా ఆలస్యం చేసేను. నిజమే... అయినా ఇప్పుడు చెప్పకపోతే మరెన్నటికీ చెప్పలేను. 

ఎలా సంభోదించను నిన్ను? 

ఎక్కడనుండి మొదలుపెట్టను? . మన పెళ్ళిచూపులు మన జీవితాల కలయికకు మొదలుకాబట్టి అక్కడ మొదలుపెడతాను. 

నేను పెళ్ళికూతుర్ని చూడటానికి శాస్త్రిగారి తో వెళ్తానంటేమా నాన్న ఏమన్నాడో తెలుసా? 

"పెళ్ళిచూపులకి పెళ్ళి కొడుకు వెళ్ళడం ఏమిట్రా...అప్రాచ్యపు వెధవా? ఆడంగి వాళ్ళలా వాళ్ళింటికి వెళ్ళి 'అమ్మాయికి పాటలొచ్చా? ఆటలొచ్చా' అని చచ్చు ప్రశ్నలేయడానికా? పెళ్ళిచూపులకు పెళ్ళికొడుకు వెళ్ళడం మన ఇంటా వంటా లేవు. పంతులుగారు చెప్పారు ఆడపెళ్ళి వాళ్ళ విషయాలన్నీ. అమ్మాయి చక్కగా కుందనపు బొమ్మలాగ ఉంటుందట. వంటా వార్పూ చేతనవునట. ఆడపెళ్ళి వారు బాగా ఆస్తిపరులూ, మర్యాదస్తులున్నూ. మన తాహతుకు తగిన వారు. సంబంధం ఖాయం చేసేసేను. శాస్త్రిగారు వెళ్ళి ముహుర్తం పెట్టుకు రావడమే తరువాయి." అన్నాడు. 

అయినా నేను ఒప్పుకోలేదు. పెళ్ళిచూపులకి నేను వెళ్ళితీరాలని పట్టుబట్టేను. నిన్ను చూడాలని కోరికతో కాదు. పెళ్ళిచూపుల సమయంలో చేసే హడావుడి, ఆర్భాటాలు అంటే నాకు భలే సరదాగా ఉండేది. పెళ్ళికొడుకుకి రాచమర్యాదలు చేసే ఆ తంతు అనుభవించాలని కోరికగా ఉండేది. నీకు గుర్తుందో లేదో నీ వైపుకూడా నేను సరిగ్గా చూడలేదు. ఎర్రపట్టుచీరలో సింగారించి నిన్ను తీసుకుని వచ్చిన క్షణం మాత్రం నిన్ను చూసేను. 

ఇప్పుడు అవన్నీ ఎందుకని విసుక్కోకుండా చివరవరకూ చదువు. దయచేసి ఈ ఒక్కసారి కీ నన్ను ప్రార్ధించనీ...దయచేసి చదువు. 

మన పెళ్ళి జరిగిపోయింది. 

తొలిరాత్రి నా కోరిక తీరగానే ప్రక్కగదిలోకి వెళ్ళిపడుకున్నాను. ఆ రోజేకాదు ఆ తరువాత కూడా ఎప్పుడు కోరిక కలిగితే అప్పుడు రావడం, కోరిక తీరగానే నా గదిలోకి వెళ్ళిపోవడం తప్పితే ఎన్నడూ నీ మనసులో ఏముందో అసలు నాతో సంసారం నీకు నచ్చిందా అని తెలుసుకోవాలన్న ఊహే కలగలేదు. నీ కోరికలు, ఆశలూ, ఆశయాలు - ఇవన్నీ నీకూ ఉంటాయని అవి నేను తెలుసుకోవాలన్న ఇంగితమే కలగలేదు. 

మా తాతగారి హయాంలో వంటిల్లు చావడికి దూరంగా పెరట్లో విడిగా ఉండేది. వంటిల్లు ప్రక్కనే ఒక గది. ఆ గదిలో మా మామ్మ ఉండేది. తాతగారు మామ్మ కలసి ఎక్కడికైనా కలసి వెళ్ళడం కానీ , కలసి ఏ పనీ చేయడం కానీ నాకు తెలియదు. . 

మా అమ్మ హయాం వచ్చేసరికి, ఆ వంటగదిలో పని అయిపోయేక ముందుగదిలోకి వచ్చేది. మా నాన్నగది వేరేగా, అమ్మగది వేరేగా ఉండేవి. నాకు ఏడేళ్ళు వచ్చేసరికి నాకో ప్రత్యేకమైన గది ఏర్పడింది. అమ్మతో దూరం పెరగడం ఆరంభమైంది. 

మా తాతగారికి బయట ఎవరితోనో సంబంధాలు ఉన్నాయని చెప్పుకొనేవారు. మా నాన్నగారు ఆయన కన్నా ఆ విషయంలో నయం. కానీ నాన్నగారు కూడా అమ్మతో , తాతగారు మామ్మతో ఎలా ప్రవర్తిఃచేవారో అలాగే ప్రవర్తించేవారు. 

మామ్మకి గానీ అమ్మకి గానీ వాళ్ళ జీవితాలు, వంటింట్లో మొదలయి , వంటింట్లో ముగిసిపోయేయి. 

ఇప్పుడు ఈ గతం తవ్వుకోవడమెందుకు అని కోపగించుకోవద్దు. నా గతం నేను పెరిగిన వాతావరణం నన్ను నీ పట్ల ఇంత క్రూరంగా, ఇంత పరాయిగా, ఇంత నిర్దయగా ప్రవర్తించేట్లు చేసింది. నేను బాల్యంలో చూసిన మా అమ్మ మామ్మల జీవితాలు ఆడవాళ్ల పాత్ర అంతే అనేట్లు నాలో ఆలోచనలను కలగజేసేయి. చదువుకున్న చదువు, వికసిస్తున్న నవనాగరికతా - ఇవేవీ నా ఆలోచనల్లో మార్పు తేలేదు. అవన్నీ ప్రక్కవాళ్ళకే కానీ మాకు కాదు అనే భావన. 

ఈ సంజాయిషీ అంతా నా తప్పులను ఇతరుల మీదికి, గతం మీదకి నెట్టేయడానికి కాదు సుమా! 

పిల్లలగురించి నీ ఆలోచనలు, ఆశలూ ఏమిటో ఎప్పుడూ అడగాలనిపించలేదు. నీకు ఎన్నడూ నీ ఆలోచనలు చెప్పే అవకాశం ఇవ్వనూ లేదు. మన మధ్య ఈ తరహా ప్రవర్తన మన పిల్లలకి.ఏం అనిపించిందో అనే విషయం కూడా ఎప్పుడూ ఆలోచించలేదు. వాళ్ళు బాగా చదువుకోవడం వల్లా, దూరంగా హాస్టళ్ళలో ఉండటం వల్లా వాళ్ళ చదువులలో నా ప్రమేయం కూడా చాలా తక్కువ. సెలవులలోనో, ఏ పండగలకో వాళ్ళు వచ్చినప్పుడు కూడా తండ్రిగా హుందాగా నడిచేనే కానీ వాళ్ళలో ఒక స్నేహితుడిగా కలసిపోలేదు. వాళ్ళ ఆలోచనలూ జీవితం పట్ల వాళ్ళ దృక్ఫధం ఏవీ తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నం చేయలేదు. 

మన ఇంట్లో నా ముందెప్పుడూ నవ్వులూ కేరింతలూ వినబడలేదు. బహుశా చిన్ననాడు వారిని నొప్పించేనేమోఎన్నడూ నాముందు పగలబడి నవ్వడం, హాయిగా స్వతంత్రంగా ఉండటం నేనెరుగను. 

నాకు స్నేహితులు తక్కువ. మన ఊళ్ళో మన స్థాయివల్ల సరదాగా నాతో మాట్లాడేవారూ కరవే. ఏదైనా వివాహానికి వెళ్ళినప్పుడు, లేద మరే సందర్భమైనా నేను వెళ్ళగానే ఓ రకమైన గంభీర వాతావరణం ఏర్పడేది. అదంతా నా మీద గౌరవంతో అనుకునేవాడిని. 

నేనైనా నిన్ను ఎక్కడికైనా తీసుకువెళ్ళిన సందర్భాలు.గుర్తుకు రావడం లేదు. నువ్వు కానుపులకి వెళ్ళినప్పుడు పాలేర్ల సాయంతో పంపేను. పిల్లలతో నువ్వు తిరిగి వచ్చినప్పుడు ముత్తైదువులు నిన్ను ఆహ్వానించేరు. ఒంటరిగా వెళ్ళినప్పుడు తోడుగా రావాలా అని అడగాలనిపించలేదు. పిల్లలని తీసుకు వచ్చినప్పుడు నీ ఆరోగ్యం ఎలా ఉందని అడగలేదు. 

నీకు కావాలసినవి అన్నీ అమరుస్తున్నానుగా -- ఇంకేం కావాలి, ఏలోటూ చేయడం లేదుగా అనుకొనేవాడ్ని. భార్యకి ఇంతకన్న ఏ మొగుడు ఎక్కువ చేస్తాడనుకొనేవాడ్ని. మొదట్నుంచీ అదుపులో పెట్టకపోతే విపరీతమైన కోర్కెలు కోరితే తీర్చాలనే చెత్త నమ్మకం. 

భార్యాభర్తలు ఎలా మెసలుకోవాలో జీవితాలు ఎలా పెనవేసుకోవాలో మొట్టమొదటిసారిగా పిల్లలను చూసి తెలుసుకున్నాను. కొడుకు ప్రతివిషయంలో కోడలి అభిప్రాయం తెలుసుకుంటుంటే వెన్నెముక లేనివాడని ఈసడించుకున్నాను. అల్లుడూ కూతు‌రూ అన్యోన్యంగా తిరుగుతుంటే నీ కళ్ళల్లో కనబడ్డ భావాల్లో నువ్వేం కోల్పోయేవో తెలిపాయి. తొలిసారిగా భార్య జీవితభాగస్వామి కానీ జీవితంలో ఓ భాగం మాత్రమే కాదని అర్ధం కాసాగింది. మన పిల్లలు వాళ్ళ జీవితభాగస్వాముల సలహాలు తీసుకుంటున్నప్పుడు వాళ్ళ పిల్లల భవితవ్యాన్ని కలిసి చర్చించుకొనేటప్పుడు నీ చూపులు మౌనంగానే నా తప్పులు ఎత్తిచూపేయి. 

ఎంతలా మానసికంగా హింసించేను నిన్ను. ఎన్నడూ నాతో మాటలాడనివ్వలేదే....కనీసం ఖైదీలకిచ్చే చిన్నపాటి స్వతంత్రం కూడా నీకివ్వలేదు. 

ఒక్క అవకాశం ఇవ్వు. నేను చేసిన తప్పులన్నీ సరిదిద్దుకొంటాను. జీవితంలో నీకు అందజేయని ఆనందం అంతా అంతా ఇవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తాను. 

ఎలా చెప్పను నీకు నా ఈ ఊహలన్నీ..ఏ లోకంలో ఉన్నా నన్ను మన్నిస్తావు కదూ...మరొక్కసారి అవకాశం ఇస్తావు కదూ...

నీ వాడు కాలేకపోయిన నీ భర్త. 

**************అయిపోయింది.**************

2008 జూన్ నెల రచనలో ప్రచురితమైనది.  

సాక్ష్యం

                                                                                            --మోదుకూరి జతీంద్రశర్మ 

మేడమీది గది అది. రెండో అంతస్తులో ఉంది. మొత్తం డాబా అంతటికీ ఒక్క గది మాత్రమే కట్టి మిగిలిన జాగా అంతా ఖాళీ గా ఉంచేసేరు.

ఆ గదిలో ఒక మంచం. ఎత్తైన పరుపులు, దిళ్ళూ. ఆ మంచం మీద జేరబడి పడుకుని కిటికీలోంచి బయటకు చూస్తే ఊరులోంచి వెళుతున్న రోడ్డూ, ఆ ఊరికి వచ్చే రెండుమూడు బస్సులు ఆగే చోటూ ఊర్లోకి వెళ్ళే ఇతర రోడ్లు కనబడతాయి. తలెత్తి కావాలని చూస్తే తప్ప ఆ కిటికీ లోంచి ఎవరో చూస్తున్నారన్న సంగతి రోడ్డుమీద వెళ్ళేవాళ్ళకు తెలియదు.

మొదటిసారిగా పదమూడేళ్ళ వాసుని ఆ గదిలోకి తెచ్చేరు. వాసుతండ్రి తోడుగా కనకం కొడుకు మోసుకొని తెచ్చేరు. వాసు సవతితల్లి రాధ కూడా వారి వెనకే వచ్చి , వాసును కిటికీ దగ్గరగా ఎలా పడుకోబెడితే కష్టపడకుండా ఆ రోడ్లూ కదిలే జనాలు, బయట ప్రపంచమూ కనబడుతుందో, సూచనలిస్తూ వాసుని ఆ మంచం మీద పడుకోబెట్టడానికి సహాయం చేసింది.

అయిదేళ్ళయి కింద ఒక మూలగదిలో చీకట్లో రోజులు గడిపిన వాసుకి ఒక్కసారిగా వెలుతురులో, తెల్లని పక్కమీద పడుకొనేసరికి కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగేయి. ఏడుస్తున్న వాసు దగ్గరికి వెళ్ళబోతున్న వాసుతండ్రి ని ఆపి రాధ ఆయనచేయి పట్టుకుని మెల్లగా బయటకు తీసుకువెళ్ళింది.

మంచంమీద పడుకున్న వాసుకి తల్లి ఒడి చల్లనిస్పర్శ గుర్తొచ్చింది.

పదేళ్ళ క్రితం , వాసుకి మూడేళ్ళ వయసులో పోలియో సోకింది. వాసు కాళ్లు మాత్రం చచ్చుబడిపోయేయి. నిలబడలేడు కూచోలేడు. తల్లిదండ్రులు ఎంత ప్రయత్నించినా వాసుకి కాళ్ళు రాలేదు. తల్లి బ్రతికున్నంతవరకూ వాసుకి ఏలోటూ రాకుండా చూసుకొనేది. అయిదేళ్ళ క్రితం వాసు తల్లి చనిపోయింది చాలా సహజంగా. ఏమీ వ్యాధి పాలన బడకుండా.

వాసుకి చెప్పలేదెవరూ తల్లి పోయిన సంగతి. తల్లికాకుండా భోజనం తెచ్చిన కనకం, "ఏదో అత్యవసరమైన పనిమీద, మీ తాతగారి ఊరు వెళ్ళేరు"అని మాత్రం చెప్పింది వాసుకి.

"అమ్మ నాతో చెప్పకుండా వెళ్ళిందేం?" అడిగాడు వాసు.

"నాకేటి తెలుసూ" అంది కనకం అన్నం తినిపించి వెళ్ళిపోతూ...

రెండోరోజు సాయంత్రం చీకట్లు పడేవేళ ఆ చీకటి గదిలోకి వాసు తండ్రి వచ్చి మంచమీద కూర్చున్నాడు. వాసుకి గుండెల్లో ఏదో దిగులు కలిగింది, అశుభమైన వార్త వినబడేముందు కలిగే ఆందోళన కలిగింది.

వాసుచేయి తన చేతిలో తీసుకుని , వణికే గొంతు తో అన్నాడు వాసు తండ్రి " వాసూ! కన్నా!". ఆయనగొంతు దుఃఖంతో గాద్గదికమయింది.

"ఏమయింది నాన్నా?" ఆందోళనగా అడిగాడు వాసు. తండ్రి గొంతులో విషాదం ఆ కుర్రవాడ్ని భయపెట్టింది.

"వాసూ! కన్నా! మీ అమ్మ నన్నూ నిన్నూ వంటరివాళ్ళని చేసి వెళ్ళిపోయిందిరా!" వాసుతండ్రి మెల్లగావిలపించసాగాడు.

వాసుకి దుఃఖం కట్టలు తెంచుకుంది. వెక్కి వెక్కి ఏడవసాగేడు. మరణం అంటే ఏమిటో తెలియని వయసు అయినా తల్లి మళ్ళీ కనబడదని ఆ పసివాడి మనసుకు తట్టింది.

వాసుమామయ్య ఆ గదిలోకి వచ్చేడు. ఏడుస్తున్న వాసు తండ్రిని చూసి మందలింపుగా అన్నాడు "ఏమిటిది రంగా! నువ్వేడిస్తే వాసు చంటివాడు. మరింత డీలా పడడు? "

"లేదురా! నన్నేడవనీయి. నిన్నటి నుంచి అదిమి పెట్టుకున్నా" అన్నాడు వాసుతండ్రి ఇంకా ఏడుస్తూ.

వాసుకి తండ్రి మెడని కావలించుకొని ఏడవాలనిపించింది. కానీ లేవలేని పరిస్థితి. ఆ విషయాన్ని గ్రహించినట్లు వాసు మామయ్యతో అన్నాడాయన " నువు కొంచెం తలుపు చేరేసి బయటకు వెళ్ళరా"

వాసుమామయ్య మౌనంగా తలుపు దగ్గరగా వేసి బయటకు వెళ్ళేడు. వాసుతండ్రి, వాసుని పక్కకు జరిపి వాసువైపు తిరిగి పడుకొని వాసు కుడిచేతిని తన మెడమీద వేసుకున్నాడు. వాసు ఆ ఓదార్పు కి భోరుమన్నాడు....

"ఊరుకో నాన్నా! ఊరుకో. మనం ఏం చెయ్యగలం చెప్పు?" అంటూ ఓదార్పు గా చాలాసేపు మంద్రస్వరంతో మాట్లాడేడు ఆయన. ఏడ్చి ఏడ్చి అలసిన వాసుకి నిద్ర పట్టేసింది. వాసుతండ్రి మెల్లగా లేచి తలుపు ఓరగా వేసి బయటకు వెళ్ళి కనకాన్ని గదిలో పడుకోమని చెప్పేడు.

అలా మేడమీది గదిలో మంచం మీద పడుకున్న వాసుకి తల్లి పోయిన ఆక్షణాలు గుర్తుకొచ్చేయి.

******

కిటికీ లోంచి బయటకు చూస్తూ మంచంమీద దిళ్ళకి చేరబడి కూర్చున్న వాసుకి తనజీవితంలోకి తన సవతితల్లి రాధ రావడం గుర్తొచ్చింది.

వాసు తల్లి పోయిన ఏడాది నుంచీ వాసుతండ్రిని మళ్ళీ పెళ్ళిచేసుకోమని అందరూ ఒత్తిడి తేసాగారు. చాలా తర్జన భర్జనలు జరిగాయి. వాసుతండ్రి ససేమిరా ఒప్పుకోలేదు. వాసుని వచ్చే ఆమె సరిగ్గా చూస్తుందో లేదో అన్న భయం ఉండేదాయనికి.

చివరికి వాసుమామయ్య వాసు దగ్గర ఈ ప్రస్తావన తెచ్చేడు. "చూడు వాసూ! నీకు అర్ధం చేసుకొనే వయసు వచ్చింది. మీ నాన్నకు ఇంకా నలభైఏళ్ళురాలేదు. నీ గురించి ఆలోచనతో మళ్ళీ పెళ్లి వద్దంటున్నాడు. కానీ , జీవితంలో ఓ తోడు చాలా అవసరం. తప్పనిసరి. నిన్ను చూసుకోడానికైనా మన అనే మనిషి కావాలి. నువ్వే చెప్పి మీ నాన్నని ఒప్పించాలి. "

వాసుమాటని కూడా వాసుతండ్రి వినలేదు. "నీకు తెలీదురా వాసూ...ఆ వచ్చే ఆమె నిన్ను అసహ్యించుకుంటే నేను భరించలేనురా" అన్నాడు.

వాసు ఒప్పకోలేదు. "నాన్నా ! బతికినన్నాళ్ళు నాకింతకన్నా వేరే బతుకు లేదని తెలుసు. కానీ నాగురించి నువ్వు నీ బతుకును ఒంటరిగా గడుపుతున్నావని అందరూ అనుకోవడం నేను భరించలేను. కనకం ఉన్నన్నాళ్ళూ ఏమీ ఇబ్బందిలేదు కదా" అంటూ పట్టుబట్టేడు.

చివరకు వాసుతండ్రి రెండో పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. అలా వచ్చింది రాధ వాసు జీవితంలోకి.

వాసుకి, వాసుతండ్రికీ ఉన్న చీకటి భయాలను పోగొడుతూ ఉషోదయంలా వచ్చింది రాధ. ఈ మేడమీది గదిలోకి వాసుని మార్చడం కూడా ఆమె ఆలోచనే.

మొదటిసారి గా తల్లి రెక్కలచాటునుంచి బయటకు వచ్చి లోకాన్ని చూసే పక్షిపిల్లలా, ఆకాశాన్ని, ఎగిరే పక్షులని ,ఊర్లోంచీ నల్లగా పోతున్న రోడ్డుని, అప్పుడే వచ్చి ఆగిన బస్సు నూ, తమతమపనులమీద హడావుడిగా తిరిగే మనుషులను చూడసాగేడు వాసు.

రాధ ఆ గదిలోకి వచ్చింది. వాసుని చూసి చల్లగా నవ్వి అడిగింది "ఇక్కడ బాగుందా వాసూ?" .

"చాలా బాగుంది పిన్నీ. ఆకాశాన్ని చూసి ఎన్నేళ్ళయిందో... మొదటిసారిగా చూస్తున్నట్టుంది. " అన్నాడు వాసు.

"అమ్మయ్య! నీకెలా అనిపిస్తుందో అని భయపడ్డాను స్మీ" అంది రాధ.

"నీకేం చెప్పాలో నాకు తెలీదు పిన్నీ... కానీ ఒక్కటడగాలనుకుంటున్నాను. అడగనా"అన్నాడు.

"అడుగు వాసూ"అంది రాధ.

"నన్ను అమ్మ పిలిచినట్లు 'వాసూ కన్నా' అని పిలవవా"

రాధ కదిలిపోయింది ఆ మాటకి. చటుక్కున వాసు తలని తన హృదయానికి హత్తుకుని "తప్పకుండా. వాసూ! కన్నా!" అంది. ఆమె కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగేయి. ఎన్నో చెప్పాలనుకుది. కానీ మౌనంగానే తన భావాలను వాసు మనసుకి అందించింది.

కాసేపటికి తెప్పరిల్లి అంది. "వాసూ! నువ్వు చదువుకోవాలని ఎందుకు ప్రయత్నించలేదు?"

"ఎలా చదువుకోను? బడికి వెళ్ళలేనుగా"అన్నాడు వాసు.

చిర్నవ్వి అంది రాధ. "బడి అంటే ఓ వందమంది పిల్లలూ, నలుగురైదుగురు టీచర్లూ, ఉదయం నుండి సాయంత్రం దాకా పిల్లలకు ఏమిటి అర్ధం అయ్యిందో గమనించకుండా ఒక సబ్జెక్ట్ తరువాత ఇంకొకటీ చెప్పుకుంటూ పోయేదేనా బడి ఆంటే. చదవడం నేర్చుకుంటే ప్రపంచాన్ని మించిన పాఠశాల లేదు. నేను నేర్పుతాను. నేర్చుకుంటావా?"అడిగింది రాధ.

"తప్పకుండా. ఇవేళనించే నేర్పు" ఉత్సాహంగా అన్నాడు వాసు. "కానీ నేను కూర్చోలేనుగా. ఎలా రాయడం?" అంతలోనే మళ్ళీ సందేహం. "ఇన్నేళ్ళకి నేను చదువుకుంటానంటే అంతా నవ్వరూ..చదివి నేనైమైనా ఉద్యోగాలు చేయాలా అని వెక్కిరించరూ"

ఆలోచిస్తూ చాలాసేపు మౌనంగా ఉండిపోయింది రాధ. ఆమెకి కోపం వచ్చిందేమో అని భయపడ్డాడు వాసు.

మంద్రస్వరంతో అనునయిస్తున్నట్టు చెప్పసాగింది రాధ. "చూడూ వాసూ!కన్నా! నే చెప్పేది జాగ్రత్తగా విను. నువు పడుకుని అలా ఆకాశంవైపు, క్రింద జరుగుతున్న విషయాలు చూస్తున్నప్పుడు ఆలోచించు.

"నీకు పోలియో వచ్చి ఇలా అయిపోవడం మంచానపడడం దురదృష్టకరమే...కానీ నీ జీవితం ఆగిపోలేదుగా..నీ వయసు పెరుగుతునే ఉందిగా...నీ కర్మని తిట్టుకుంటూనో నీమీద నువ్వు జాలి పడుతూనో ఇన్నాళ్లు గడిపేవు. కానీ నీకు చదువుచెప్పించాలన్న, చెప్పించవచ్చన్న ఆలోచన ఎవరికీ రాకపోవడం ఆశ్చర్యం. నీకు చదువు ఉంటే, ఈ లోకాన్ని చూడకపోయినా, ఈ లోకం గురించి తెలుస్తుంది. పుట్టంధుడైన బ్రెయిలి చదువుకోవాలనే తపనతో ఓ లిపినే సృష్టించి అంధులకు మార్గం చూపించేడు. స్టీఫెన్ హాకింగ్ తను వీల్ ఛైర్ కి పరిమితమైనా ప్రపంచఖ్యాతిని పొందే పరిశోధనలు చేసి పెద్ద పేరున్న శాస్త్రవేత్త అయేడు.

"నువ్వు అదృష్టవంతుడివి. నీకు కళ్ళున్నాయి. ఆలోచించగల శక్తి ఉంది. ఎదుటివారి సమస్యలని అర్ధం చేసుకోగల సహృదయం ఉంది. మీ నాన్నగారిని నాతో పెళ్ళికి నువ్వు వప్పించడం అందుకు రుజువు. చదువుకోవాలనే తపన ఉంటే ఎవరు ఏం అంటారో, అనుకుంటారో అన్న భయం తగదు.

"ప్రపంచంలో ఏ మనిషికీ ప్రక్కమనిషి గురించి పదేపదే పట్టించుకొనే తీరిక ఉండదూ శ్రద్ధా ఉండదు. మనలో ఉన్న భయాలు, అనుమానాలు మనలను ఇతరులగురించి ఆలోచింపజేసేంతగా ఇతరులూ మనగురించి ఆలోచించరు. మన జీవితాలను మనమే తీర్చిదిద్దుకోవాలి. ఎవరో వస్తారని ఏదో చేస్తారని ఎదురు చూసి మోసపోవద్దని మహాకవి శ్రీ శ్రీ అన్నట్టు మనమే మనలని బాగు చేసుకోవాలి. " తన మాటలని ఆపుతూ అంది రాధ " ఆలోచించు కన్నా. త్వరలోనే నీ చదువు మొదలుపెడదాం."

తన పిన్ని మాటలు అర్ధం అయీ అవనట్టన్నాయి వాసుకి. కానీ చదువు కోవాలనికిటికీ బయట ఉన్న ప్రపంచం గురించి తెలుసుకోవాలని తపన మొదలైంది.

వాసు చదువు ను ఓ ప్రణాళిక ప్రకారం మొదలుపెట్టింది రాధ. ముందు వర్ణమాల ఉన్న పటాలను తెప్పించి వాసు పడుకున్నా కనబడేటట్లు తగిలించి, అక్షరాలను గుర్తు పట్టి చదివేలా చేసింది. తరువాత దిళ్ళు ఎక్కువగా పెట్టి చేరబడ్డా వ్రాసే వీలున్నట్లు ఓ ఏటవాలుగా బల్లచేయించి , జేరబడి కూచున్నా రాయగలిగేటట్లు చేసింది.

బహుశా ఈ పధ్నాలుగు ఏళ్ళ వయసులో మొదలుపెట్టడం మూలాన, నేర్చుకోవాలి అనే తపన ఉండటం మూలాన చాలా త్వరగానే స్వయంగా చదవడం అలవాటు అయింది వాసుకి. తెలుగు లో బాలలబొమ్మల పుస్తకాలతో మొదలుపెట్టి , క్రమంగా. చిన్న చిన్న పుస్తకాలు చదవడం, ఆపై చదివిన వాటి సారాంశం రాయడం అలవాటు చేసింది. రాధ, వాసుతండ్రి తరచూ వాసు పక్కనే కూర్చొని , ఆరోజు వాసు పూర్తిచేసిన పుస్తకం మీద చర్చించేవారు. అలా వాసుకి పుస్తకం చదవడం ఎలాగో తెలిసింది.

ఏడాది తిరగకముందే స్వంతంగా ఏదైనా విషయం మీద రాయగలిగే పట్టు సంపాదించేడు వాసు.

వాసుతండ్రి వాసుకి జిల్లాకేంద్రం నుండి వస్తూ ఓ బైనాక్యులర్ తెచ్చిఇచ్చాడు. వాసుకి ఇది ఇంకా ఉపయోగబడసాగింది, బయట బస్టాండు దగ్గర జరిగే హడావుడి ని చూడటానికి.

ఒకరోజు అలా బయటరోడ్డు మీద జరిగే వన్నీ చూస్తున్న వాసుకి, ఆ బస్టాండ్ పక్కనున్న చెట్టు మీద ఉన్న కాకిని గురిచూస్తున్న ఓ కుర్రవాడు కనబడ్డాడు. ఏంచేస్తాడో అని ఆసక్తిగా ఆ కుర్రాడ్ని చూడసాగేడు వాసు.

ఉండేలులో ఓ గులకరాయి పెట్టి కొమ్మమీద ఉన్న కాకికి గురిపెట్టి కదలకుండా నిల్చున్నాడు ఆ పిల్లవాడు. గురిచూసి గురిచూసి రాయిని వదిలేడు. ప్రమాదం వస్తుందని గ్రహించేలోపలే ఆ గులకరాయి కాకికి తగిలి , ఆ పక్షి కిందరాలిపోయింది. అంతే....మొత్తం చెట్టు మీదున్న కాకులన్నీ గోలగోలగా అరుస్తూ, ఆ పడిపోయిన కాకి చుట్టూ తిరుగుతూ అరవసాగేయి. ఆ కుర్రవాడు అలానే కదలకుండా చూడసాగేడు. ఓ పదినిమిషాలు అవి అలా అరచి గోలచేసేక మెల్లగా వెళ్ళిపోవడం గమనించి, తాను దాక్కున్న చోటునుంచి మెరుపులా పరిగెత్తుకు వచ్చి ఆ చనిపోయిన కాకిని చటుక్కున తన సంచీలో వేసుకొని ఓ మూలకి పారిపోయేడు. ఓ కాకి అరుస్తూ వచ్చి వాడ్ని పొడవబోయింది కాని అప్పటికే వాడు దానికందకుండా దాక్కున్నాడు.

ఇదంతా గమనించిన వాసు వాటి జాతిలో ఓ పక్షి కోసం అవిపడ్డ తపన ఆసక్తికరమైన ది గా అనిపించింది.

ఈ సంఘటన చూసిన నెలరోజులకి వాసు జీవితంలో తుఫాను రేపిన సంఘటన కళ్ళకి కనబడింది.

ఆ రోజు సంజెవేళ , బైనాక్యులర్ లోంచి బయటకు చూస్తున్న వాసుకి అక్కడున్న జనాలందరూ హడావుడిగా ఆ స్థలం వదిలి వెళ్ళడం కనిపించింది. ఉన్న రెండుమూడు దుకాణాలు మూసేశారు. ఇంతలో కనకం కొడుకుని ఎవరో తరుముతూ వచ్చి పట్టుకుని కిందపడేసి అతని వీపుమీద మోకాలు పెట్టి కదలకుండా కూర్చున్నాడు. కనకం కొడుకు గిలగిల లాడుతూ తలెత్తాడు. బైనాక్యులర్ లో ఆతని తల నా చేతికి అందేలా కనిపించింది.

ఇంతలో ఓ జీపు వచ్చి ఆగింది. అందులోంచి ఓ నలుగురు వ్యక్తులు దిగారు. కనకంకొడుకును నిలబెట్టి జబ్బలకింద చేతులు పట్టి మళ్ళీ పారిపోకుండా ఇరువైపులా పట్టుకున్నారు. మంచి దుస్తులు వేసుకొన్న ఒకాయన కనకం కొడుకును ఏదో ప్రశ్నించాడు. కనకంకొడుకు తల అడ్డంగా ఊపుతూ ఏదో చెప్పేడు. ఆ ప్రశ్నిస్తున్నాయన అకస్మాత్తుగా చాచిపెట్టి కనకంకొడుకును ఒక్కటి కొట్టేడు. మళ్ళీ వారిద్దరిమధ్య ఏదో వాదులాట జరిగింది. ఇంతలో ఆయన ఒక్క అడుగు వెనక్కి వేసి పక్కనున్న వాడివైపుచూసి తల ఊపేడు. ఆ వ్యక్తి కత్తితో కనకంకొడుకును ఓ పోటుపొడిచేడు. మళ్ళీ మళ్ళీ పొడిచేడు. కనకంకొడుకు కాళ్ళమీద కూలబడ్డాడు. అతన్ని పట్టకున్న వాళ్ళిద్దరూ ఆతన్ని వదిలేసేరు. కనకంకొడుకు నేలమీద పడి కొంతసేపు కొట్టుకొని చలనం లేకుండా అయిపోయేడు. ఆ పెద్దాయన కాలితో కనకంకొడుకును ఓ సారి తన్ని జీపు ఎక్కి మిగిలిన అందరితో వెళ్ళిపోయాడు. జీపు తిరుగుతూండగా ఆ వ్యక్తి తల ఎత్తి వాసు కిటికీ వైపు చూసేడు. బైనాక్యులర్ లో ఆ వ్యక్తి మొఖం స్పష్టంగా కనబడింది వాసుకి. అప్రయత్నంగా తన బైనాక్యులర్ ని దించేసేడు వాసు.

కాసేపటికి మళ్లీ కనకంకొడుకు వైపు చూసేడు. ఆ రోడ్డంతా నిర్మానుష్యంగా ఉంది. కనకంకొడుకు శరీరం ఒంటరిగా పడివుంది. ఇంతలో కనకం, కనకం భర్త మరికొంతమంది ఏడుస్తూ వచ్చి ఆ శరీరాన్ని తీసుకువెళ్ళిపోయారు.

ఈ సంఘటన చూసిన వాసు మెదడు మొద్దు బారిపోయింది. అచేతనంగా అలా ఉండిపోయాడు. ఆ కుర్రవాడికి కొద్దిరోజుల క్రితం కాకి చనిపోతే మిగిలిన కాకులు చేసిన గోల గుర్తొచ్చింది. 'కాకిపాటి చేయడా మనిషి'అనుకున్నాడు. ఎవరూ ఎందుకు అడ్డుకోలేదు సాటిమనిషిని చంపుతుంటే. అందరూ అలా పారిపోయేరేం... ఇలాటి ప్రశ్నలు ఆ పసిహృదయాన్ని బలంగా తాకేయి.

"అమ్మా!"అని గట్టిగా అరచి స్పృహ తప్పిపోయాడు.

వాసుకి తెలివి వచ్చేసరికి, ఆతృతగా చూస్తూ తల్లీదండ్రీ కనబడ్డారు.

"ఏమయింది కన్నా!" ఆందోళనగా అడిగింది రాధ.

"అమ్మా! అక్కడ చూడు" అంటూ కిటికీ వైపు భయంగా చూపించేడు కళ్ళు మూసుకుంటూ.

" ఏముందక్కడ? " అంటూ వాసుతండ్రి, రాధా బయటకు చూసేరు. "ఏమీలేదే!".

వాసు కొంచెం మెడ ఎత్తి ఆ హత్య జరిగిన చోటువైపు చూసేడు. చిమ్మచీకటిలో ఏమీ కనబడలేదు.

"కనకంకొడుకు రావుడ్ని చంపేసేరు నాన్నా" భోరుమన్నాడు వాసు. మళ్ళీ భయంతో స్పృహ తప్పి పడిపోయేడు వాసు.

మళ్ళీ తెలివి వచ్చేసరికి తెల్లవారిపోయి చాలాసేపయింది. తనకి తెలివి వచ్చినట్లుగా తెలియజేసే కాలింగ్ బెల్ నొక్కేడు. కనకం రాలేదు, రాలేదు గదిలోకి. రాధ వచ్చింది.

"ఏం పిన్నీ! నేను చెప్పింది నిజమే కదూ... రావుడ్ని చంపేసేరు కదూ" అన్నాడు వాసు , తనకి దైనందిన కార్యక్రమాలు చేస్తున్న రాధతో.. ఆమె మౌనంగా వాసుకి తడిగుడ్డతో వళ్ళంతా తుడుస్తూ ఉండిపోయింది.

"మాట్లాడవేం పిన్నీ?" కోపంగా అరిచినట్లు అన్నాడు వాసు. "కనకం రాలేదేం? నువ్వెందుకు చేస్తున్నావివన్నీ"

"ఒంట్లో బాగాలేదని రాలేదు. రేపొస్తుందిలే." అంటూ మళ్ళీ "ఎందుకలా అరుస్తున్నావు. నేనేమీ దూరంగాలేనే" అంది కోపంగా.

రాధగొంతులో కోపం చూసి కొద్దిగా భయపడ్డాడు వాసు. ఆ కుర్రాడికి అనుభవంలేదు రాధ కోపం.

"కానీ ...కానీ... నేను చూసేను. రావుడ్ని ఎవరో చంపేసేరు."కళ్ళంట నీళ్ళు ధారగా కారుతుండగా నిస్సహాయంగా అన్నాడు వాసు..

రాధ ఏమీ అనలేదు. చురుగ్గా చూసింది వాసువైపు. "అవును నేను చూసేను. ఈ బైనాక్యులర్ లో స్పష్టంగా కనబడింది."అన్నాడు నిజమా అన్నట్లున్న ఆ చూపుకి.

ఇంతలో వాసుతండ్రి గదిలోకి వచ్చి మౌనంగా వాసు ప్రక్కన కుర్చీలో కూర్చున్నాడు. ప్రశ్నార్ధకంగా రాధవైపు చూసేడు. ఆమె చిన్నగా తలపంకించింది.

వాసు చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకొని, ఆయన అనునయంగా అన్నాడు" ఓ సారి బయటికి చూడు వాసూ! .

వాసు బయటికి చూసేడు. బయట అసలేం జరగనట్లు , ఓ నిండుప్రాణం అక్కడ పోయింది అన్న సంగతే లేనట్లు, ప్రపంచం మామూలుగా రోజూ నడుస్తున్నట్లు నడుస్తూంది.

వెనక్కి తిరిగి తండ్రి వైపుచూసి అన్నాడు పంటిబిగువున "కానీ నిన్న సాయంత్రం అక్కడ రావుడ్ని చంపేసేరు. నేను స్పష్టంగా చూసేను.".

"నువ్వేమీ చూడలేదని నేనడంలేదు. అవును. రావుడ్ని నిన్న పక్కూరిలో ఉండే మాజీ ఎమ్మల్యే, ఆతని మనుషులు చంపేసేరు. రాత్రే పోలీసులు ఆ శవాన్ని తీసుకెళ్లారు. ఇవేళ కనకానికి ఆమె భర్తకి శవాన్ని అందజేస్తున్నారు.

"తన కూతురితో చనువుగా ఉంటూ మోసంచేసేడని రావుడిమీద ఆ మాజీఎమ్మెల్యేకి కోపంగా ఉందిట. కూతురి పెళ్ళి రేపు జరగబోతోంది. ఈ రావుడితో కూతురు ఎక్కడికో పారిపోతుందని అనుమానం. అందుకే నిన్న చంపించేసేడు. అతనికి భయపడి ఎవరూ బయటకి చెప్పలేరు. ఎలాగో తెలిసింది పోలీసులకి. వాళ్ళు వచ్చి విచారణ జరపుతారు. "

"నా దగ్గరకు వస్తారా... వస్తే నేను జరిగిందంతా వాళ్ళకి చెప్తా" అన్నాడు వాసు.

చాలాసేపు మాటలను కూర్చుకుంటున్నట్టు ఆగి అన్నాడు వాసుతండ్రి. " ఆ మాజీ ఎమ్మెల్యే చాలా కర్కోటకుడు. చాలా చెడ్డవాడని పేరు. తననెదిరించిన వాళ్ళని బతకనీయడు.  మనం చాలా సామాన్యులం. ఆయననెదిరించి నిలబడలేం. ఆయనకి జిల్లా స్థాయిలో కూడా రాజకీయంగా చాలా పలుకుబడి ఉంది. ఆయనకి నువ్వు చూసేవేమోనన్న అనుమానం కలిగింది. అందుకే ఇవేళ ఆయన మనిషిగా ఉన్న మన ఊరి సర్పంచ్ నా దగ్గరకు వచ్చి నువ్వేమైనా చూసేవా? అని లోపాయకారి గా విచారించడానికి వచ్చేడు. నీ సంగతి తెలసు మన సర్పంచికి. నీవేమీ చూసే అవకాశం లేదని చెప్పి పంపేసేను. ఈ విషయం ఇంకెవరికీ తెలియకూడదు. మన కుటుంబం మీద ఆధారపడి ఇంకా చాలా కుటుంబాలున్నాయి, కనకం వాళ్ళలాగా. నీ కంట పడరాని దృశ్యం పడింది. కాలమే నీకు ఆ సంఘటన మరిచిపోయేట్లు చేస్తుంది. ఇంతకన్న మనం ఏం చేయగలం? " అన్నాడాయన.

"కానీ...కానీ... మొన్ననే చూసేను , ఒక్కకాకి చనిపోతే అన్నికాకులూ అంత బాధపడ్డాయే...తోటివాడు పోతే అందరూ ఇలా మరిచిపోడానికి ప్రయత్నించడమేనా! ఆ హంతకుడికి శిక్ష పడద్దా?" అడిగాడు వాసు. "నేను జరిగింది అందరికీ చెప్తాను" అన్నాడు.

"ఎలా చెప్తావ్? "అడిగాడు అతని తండ్రి.

ఆవేశంతో ముందుకు వాలిన నా శరీరం నిస్సహాయంగా వెనక్కి వాలిపోయింది , నేనేమీ చేయలేనన్న విషయం వాసుకి తట్టగానే..

రాధ వైపు చూసి జాలిగా అడిగాడు"పిన్నీ ! నాకు చదువు చెప్పి , ఆలోచించడం నేర్పావే... నువ్వైనా హెల్ప్ చెయ్యవా"

వాసుతండ్రి కుర్చీలోంచి లేచి నిలబడి అన్నాడు. "నీకు చదువు చెప్పినదీ, ఆలోచన చేయడం నేర్పినది నీ కన్న పెద్దవారు చెప్పింది విని అర్ధం చేసుకోవాలనీ, నీ మీద ఆధారపడి ఉన్న జీవితాలగురించీ వివేచనతో నిర్ణయం తీసుకోవాలని. ఈ విషయంలో ఇంతకన్న ఏమీ చేయలేం. "

వాసుతండ్రి రాధని రమ్మన్నట్టుగా సైగచేసి బైటకి వెళ్ళాడు. రాధ కూడా వెనకనే వెళ్ళింది..

వాసు మనసులో ఆలోచనలు సుళ్ళుతిరిగేయి. ఉండేలు దెబ్బతిన్న కాకి కోసం మిగిలిన కాకులు అంత అరచి గోలచేసి తమ సానుభూతి ని.ప్రకటించాయే...మనిషి కి మనిషి అన్యాయం చేస్తే ఎవరూ నోరెత్తరేం? నన్ను కూడా మౌనంగా ఉండమంటారేం? వాసుకి దుఃఖం తన్నుకు రాసాగింది.

వారంరోజులు గడిచేయి. రాధతో ఎంతో వాదించేడు వాసు.."కనీసం బయట ప్రపంచానికి నిజాన్ని తెలియజేయనీయి" అన్నాడు బ్రతిమాలుతూ. ఎంత పరుషంగా మాట్లాడినా

అన్నిటికీ ఒకటే సమాధానం రాధది. " మీ నాన్నగారేంచేసినా బాగా ఆలోచించి చేస్తారు వాసూ! ఆయన చెప్పినట్లు చేయడం మనకి మంచిది".

కనకం మళ్ళీ పనిలోకి వచ్చింది. రావుడ్ని చంపేసిన విషయం ఆమెతో ఎత్తేడు వాసు. "అమ్మ నాకు అంతా సెప్పినారు బావూ. ఆడి కర్మ అలాగ కాలిపోయింది, ఏటిసేత్తాం. మాలాటోళ్ళ బతుకులింతే బావు".అంది ఏడుస్తూ.

మర్నాడు కనకాన్ని అడిగేడు" ఓ చిన్న పని చేస్తావా కనకం."

"ఏటి బావూ " అంది.

వాసు పిన్ని రాధ వాసుచేత దినపత్రికల సంపాదకులకి ఉత్తరాలు రాసే అలవాటు చేసింది. అందుకే వాసుకి అందుబాటులో కొన్ని కవర్లూ , తెల్లకాగితాలూ ఉంచింది. ఆ కవరులో ఒక ఉత్తరం పెట్టి అంటించి చిరునామా రాసి ఇచ్చేడు కనకానికి.

"ఎవరికి, పిన్నికి కూడా తెలియకుండా ఈ ఉత్తరాన్ని పోస్టుడబ్బాలో వేయాలి. పిన్నికి తెలిసిందో అన్నం నీళ్ళు మానేసి చచ్చిపోతాను. ఏదీ ఒట్టేయి" అని వట్టువేయించుకొని ఉత్తరం ఇచ్చేడు కనకానికి.

తన కొంగులోదాచుకొని తీసుకువెళ్ళి ఆ ఉత్తరాన్ని డబ్బాలో వేసింది కనకం.

*******

ఉత్తరం పోస్ట్ లో వేసిన పదిహేను రోజులకు వాసు ఇంటిముందు పోలీస్ జీప్ ఆగింది. అందులోంచి ఒకాయన దిగేడు. వాసుతండ్రి ఆయనకి ఎదురు వెళ్ళి నమస్కరించి ఏదో మాట్లాడటం కనబడింది వాసుకి. ఆ పోలీసాయన ఎదో అడిగాడు, వాసుతండ్రి వాసు ఉన్న గదివైపు , ఆ కిటికీ వైపు చూపించి ఏదో చెప్పేడు. కాసేపటికి వాళ్ళిద్దరూ వాసుఉన్న గదిలోకి వచ్చేరు రాధతో పాటు. మరో కుర్చీ తెప్పించి ఆయనకి వాసు మంచందగ్గరగా వేసేరు. ఆయన అందులో కూర్చొని వాసునుద్దేశించి అన్నాడు " నా పేరు ఆనందరావు. నేను ఈ జిల్లా పోలిస్ సూపర్నెంట్ ని. జిల్లా జడ్జి గారికి ఉత్తరం రాసింది నువ్వేనా? "

పోలీసులు అనగానే వాసుగుండల్లో రాయిపడ్డట్టయ్యింది. భయంభయంగా ఔనన్నట్టు తలూపేడు. వాసు భయాన్ని గమనించిన ఆయన "భయపడకు. నీ ఉత్తరం జడ్జి గారు చదివి విచారణ చేయమని నాకు ఇచ్చేరు. అందుకే వచ్చేను. ఇప్పుడు నువ్వు జరిగింది జరిగినట్టు ఏంచూసేవో అదంతా చెప్పు."

వాసు ఆవేళ జరిగింది అంతా తను చూసింది చెప్పేడు. మధ్యమధ్యలో ఆయన ఒకటి రెండు ప్రశ్నలడిగేడు. తనతో తెచ్చిన వాసుఉత్తరంతో వాసు చెప్పిన విషయాలను పోల్చిచూస్తూ. ఆయన లేచి వాసు మంచంమీంచి కిటికీ లోనుండి బయటకు చూసేడు , అసలు కనబడే అవకాశం ఉందోలేదో అని. వాసు బైనాక్యులర్ తీసుకుని దాంతోటీ చూసి సాలోచనగా తలూపేడు.

ఆనందరావు లేస్తూ "అబ్బాయి! ఈ చిన్నవయసులోనే నీకు నువ్వు నమ్మిన నిజాన్ని పై అధికారులకు చెప్పాలనే సంకల్పం ఉండటం నిజంగా అభినందిచాల్సిన విషయం. నేను ఇక్కడ తెలుసుకున్నవి జడ్జిగారికి రిపోర్ట్ చేస్తాను. చట్టప్రకారం ఎటువంటి చర్యలు, తీసుకోవాలో అవన్నీ తీసుకుంటాం. హంతకుడికి శిక్ష పడేలా చేస్తాం." అన్నాడు.

బయటకు వచ్చేక వాసుతండ్రికి చెప్పేడు. " సాక్ష్యం చెప్పడానికి బహుశా కోర్టుకు అబ్బాయి రావలసి ఉంటుంది. మరి తేగలరా? అబ్బాయి శారీరక స్థితిని బట్టి ఎలా సాక్ష్యాన్ని రికార్డు చేస్తారో చూడాలి."

"తప్పనిసరి అయితే ఎలాగోలా తీసుకొస్తాం"అన్నాడు వాసుతండ్రి.

జీపు వెళ్ళడం తన కిటికీ లోంచి చూసేడు వాసు.

వాసు భుజాన్ని మెల్లగా అభినందిస్తున్నట్లు నొక్కి రాధ కిందకి వెళ్ళింది.

తరువాత ఆరునెలలవరకూ ఏమీ తెలియలేదు వారికి. ఒకరోజు మళ్ళీ ఆనందరావు వారింటికి వచ్చేడు. ఈ సారి కారులో.

వాసుగదిలోకి వచ్చేరు వారందరూ. నిలబడే వాసుకి షేక్ హేండ్ ఇచ్చి అన్నాడు ఆనందరావు. "కంగ్రాట్స్ వాసు. నీ ఉత్తరం వల్ల హంతకుడికి శిక్షపడింది. నీ పరిస్థితి వివరంగా చెప్పేక మేం చేసిన విచారణ వల్లా ఆ మాజీ ఎమ్మెల్యే అనుచరుడు ఎవరైతే రావుడ్ని పొడిచేడో, వాడు నేరం ఒప్పుకోవడంవల్ల, వాడికి శిక్ష పడింది. "

వాసుతండ్రి ఆయనను సాగనంపడానికి బయటకు వెళ్ళేడు. ఆనందరావు కారెక్కబోతుంటే వాసుతండ్రి అడిగాడు. "నిన్న మాజీ ఎమ్మెల్యే ని నక్సల్స్ చంపేసేరని విన్నాను. నిజమేనా?".

ఆనందరావు వాసుతండ్రికేసి దీర్ఘంగా చూసి అన్నాడు. " ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే విషయం బయటకు తెలిస్తే మీరు చాలాకాలం జైల్లో గడపవలసి వస్తుంది. అర్ధం అయిందా?

" నిజానికి మీ అబ్బాయి రాసిన ఉత్తరం జడ్జి గారు నాకందజేసేక, నేను చాలా ఆలోచనలో పడ్డాను. మాది ఇక్కడికి పక్కనే ఉన్న గ్రామం. అది ఒకప్పుడు ఈ జిల్లాలోనే ఉండేది. జిల్లాల విభజనలో ఈ జిల్లా కి, పక్క జిల్లాకి సరిహద్దు గ్రామం గా అయింది. ఈ మాజీ ఎమ్మెల్యే ఇరవై ఏళ్ళక్రితం రాజకీయాలలోకి వచ్చిన కొత్తలో, పార్టీలో తనకన్నా ఎక్కువ పలుకుబడి ఉన్న మరో రాజకీయ నాయకుడిని అడ్డు తొలగించుకోడానికి హత్య చేయించేడు తన అనుచరుడితో. ఆ హత్యకాబడ్డ వాడు నా మేనమామ. అందరికీ తెలుసు వీడే చంపించేడని".

" ఏమయింది. ఆతనికి శిక్ష పడలేదా" అడిగేడు వాసుతండ్రి.

"లేదు. ఆ అనుచరుడు పోలీసులకు లొంగిపోయి, "పాతకక్షలతో ఆవేశంతో చంపేసేను" అని వప్పుకున్నాడు. అప్పుడు న్యాయమూర్తి ని మేనేజ్ చెసి తక్కువ శిక్షతో బయటపడేసేడు. అప్పట్నుంచి వీడికి ఇలా హత్యలు చేయడం అలవాటుగా మారింది. మీ పనిమనిషి కొడుకును కూడా అలాగే చంపేడు. మాకు మావైన మార్గాల ద్వారా వాడు మళ్ళీ ఇటువంటి హత్యలు చేయకుండా చేసేం.

మీ అబ్బాయిది ఎదుగుతున్న వయసు. మంచి అనుకున్నది చేయాలనే తపన ఉంది. వాడిని ఇప్పుడు నిరుత్సాహ పరిస్తే భవిష్యత్తులో అందరిలాగే మారే ప్రమాదం ఉంది. అందుకనే అతని ఉత్తరం వల్ల నేరస్థుడు శిక్షించబడ్డాడని చెప్పేను. మీరుకూడా ఈ సంగతులన్నీ వాడికి తెలియజేయరనే అనుకుంటాను. వస్తాను. "

కారు స్పీడందుకొని మలుపు తిరిగేదాకా నిశ్చేష్టుడై నిలబడి చూస్తుండి పోయాడు వాసుతండ్రి.

********అయిపోయింది*******

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ఈ కథ నేను 1980 లలో రాసేను. కధావస్తువు నాకెందుకో బాగా నచ్చి, రాతప్రతిని అలాగే ఉంచేసేను. ముందు రాసిన కధకి ఇప్పుడు రాసిన దానికి, ముగింపు కొంచెం మార్చేను. మొదటరాసినది ఫస్ట్ పర్శన్ లో రాసేను. కానీ మార్చిన ముగింపు థర్డ్ పర్శన్ లో రాస్తేగాని బాగా రాదని పించింది. 

దీపావళి జ్ఞాపకాలు

 దీపావళి వస్తూందంటే చాలు. ఈ మనసుందే ఒక్కసారిగా చిన్నతనాన్ని సంతరించుకుంటుంది. అలా అలా శ్రీకాకుళం లోని గుడివీధిలో ఉండే మా ఇంటికి, ఆ వీధిలో మిగిలిన స్నేహితులతో గడిపిన చిన్నతనపు ఆటలనీ బంగారుకాలాన్నీ గుర్తుచేసుకుంటుంది. 

"ఆ రోజుల్లో" అంటూ పెద్దవాళ్ళు ఎవరైనా నాముందు అంటే వయసులో ఉన్నప్పుడు చీకాకు పడేవాడిని. 'ఎప్పుడూ గతంలోనే బతుకుతారు'అనుకుంటూ.

కానీ మారుతున్న ఈ రోజులు, కనుమరుగు అవుతున్న ఆ నాటి చిన్ననాటి చేష్టలూ, మీద పడుతున్న ముదిమీ నన్నుకూడా "ఆ రోజుల్లో" అంటూ గతంలోకి, ఆ అద్భుతమైన లోకంలోకి వెళ్ళమని తరుముతోంది.

దసరా పండగ అవుతూనే దీపావళి పండుగ కి కావాల్సిన సరంజామా చేకూర్చే పని మొదలయ్యేది.

నాగావళి నది లో నీరు తగ్గిపోయేది. అలా నదివడ్డున ఫాజుల్ బేగ్ పేట దాటే వరకూ ఓ అయిదారుగురం, నేనూ , సాలిగ్రామం మూర్తీ, దేవరకొండ ప్రసాద్, అధికార్ల శంకరం, జయంతి రవణ, మా అన్న ప్రభాకరం, బంకుపంతుల శ్రీను అందరం నీళ్ళలో ఆ నదివడ్డున ఉన్న జిల్లేడు కొమ్మలు కొట్టి తెచ్చి ఎండబెట్టేవాళ్ళం. అవి ఎండేక తాటికొండవారి దొడ్డివెనక ఖాళీజాగాలో ఓ గొయ్యితీసి కాల్చడం, అవి పూర్తిగా కాలిపోకుండా కప్పి పెట్టడం, రెండురోజుల తరువాత బొగ్గులని తీసి , గుండ చేసి వస్త్రకాయితం (అంటే ఒక చేనేత గుడ్డలో రెండువేపుల ఇద్దరు పట్టుకుని, వాటిలో ఈ బొగ్గులు చిదిపి వేసి సన్నని పొడి కిందకి జారేదాకా చేత్తో పామడం) పట్టి ఆ వచ్చిన పొడిని జాగ్రత్త చేసేవాళ్ళం.
ఇప్పుడు సిసింద్రీలకి గొట్టాలు చేసే పని. నాన్నగారికి సోవియట్ యూనియన్ పత్రిక స్ఫుట్నిక్ అని వచ్చేది. రెండునెలలముందునుంచి "ఇది నాకు , ఇది నాకు' అని దాచుకొనేవాళ్ళం. ఆ పత్రిక పేపర్ గ్లాసిగా ఉండి దళసరిగా ఉండేది.
మైదాపిండితో పేష్ట్ చేయమని అమ్మని బతిమాలి చేయించుకుని, ఈ పేపర్ ను హోమియోపతి మాత్రలు కట్టడానికి చేసే సైజులో కట్ చేసి వాటిని, కిల్లీలాగా ఓ చుట్టుచుట్టీ నాజూగ్గా పేష్ట్ రాసి ఎండబెట్టడం ఓ ఘట్టం. రోజూ వాటిని లెక్కబెట్టుకుంటుండడం.
ఇక సురేకారం తెచ్చుకోవడం. గుడివీధిలో ఏడురోడ్ల జంక్షన్ కి వెళ్ళే మలుపు లో కుడిచేతి వైపు ఓ ఇంట్లో ఈ మందుగుండు సామాన్లు అమ్మేవారు. అక్కడికి వెళ్ళి సురేకారం తెచ్చి ఎండబెట్టి దానిని చక్కగా నూరి, వస్త్రకాయితం పట్టి సమపాళ్లలో బొగ్గు గుండ సురేకారం కలిపి వాటిని ఈ సిసింద్రీ డొక్కులలో జాగ్రత్తగా నింపి ఓ మేకుతో గట్టిగా కూరి. , ఆ సిసింద్రీ తలని మూసి ఓ దగ్గరగా పెట్టి ఓ రెండవగానే వాటిని మరి టెస్ట్ చేయాలికదా... ఏటొడ్డున శివాలయం కి తోవ ఉండేది. ఖాళీ గా ఉండేది అక్కడ ప్రాక్టీస్ చేసేవాళ్ళం. అవి చిత్రవిచిత్రంగా సుయ్ మంటూ వెళ్తుంటే గర్వంగా ఉండేది.
అలా ఓ వంద దాకా టెస్టింగ్ అయేవి. మధ్యలో "ఒరేయ్! నానిపండు గాడివి చాలా బాగా వెళ్తున్నాయట"అని అంటే వాడితో పోటీకి మరికొన్ని. మళ్ళీ మొత్తం ప్రోసెస్ తో మరికొన్ని చేసుకోవడం. అమ్మచేత ఇల్లంతా బొగ్గుగుండతోని మందు తోని నింపేస్తున్నారని తిట్లుతినడం.
ఇవి అయేక పిచ్చికలు చేయడం. బ్రిడ్జి రోడ్ మీద కనకదుర్గమ్మ గుడి పక్కన ఈ కుండలు అమ్మే ఇళ్ళు ఉండేవి. అక్కడికి వెళ్ళి పిచ్చికలకోసం చిన్నచిన్న కుండలలా చేసేవారు. ఎలాచేసేవారో అప్పుడు ఆలోచించలేదు గానీ ఇప్పుడు తలుచుకుంటే ఆశ్చర్యం గా ఉంటుంది.
ఆ కుండలు కొని తెచ్చి అమ్మని పంచదార కొనుక్కొని తెచ్చి , పటాసు కొని , రెండు మళ్లీ చక్కగా పొడిచేసి వస్త్రకాయితం పట్టి ఆ కుండలలో కూరడం ఓ ప్రహసనం. ఆ పిచ్చికలు జుయ్ మని ఆకాశంలో దూసుకుపోతుంటే ఆనందించిన క్షణాలు ఎప్పటికీ తిరిగి రానివి.
అలాగే మతాబులు చేయడం. స్ఫుట్నిక్ మేగజైన్ లో పేపర్లతో కొంచెం పొడుగ్గా గొట్టాలు చేసీ, వాటిని ఎండబెట్టీ, సూరేకారం, గన్ పౌడర్ అని వెలుగు కోసం ఓ పౌడర్ ఉండేది అదీ , అల్యూమినియం తొక్కు, ఆముదం కలిపి చేత్తోటే కలిపి ఎండలో పెట్టి, మరీ ఎక్కువగా ఎండకూడదు ఆముదం ఆవిరి అయిపోతుంది,. మతాబాలకోసం చేసిన గొట్టాలలో ఏటొడ్డునుంచి తెచ్చిన ఇసక కొంచెం పోసి దానిమీద పైన చెప్పిన మతాబాలమందు కూరి , మరీ గట్టిగా కూరకూడదు, మీద మూసేసి ఓ పక్కగా పెట్టేవారు. ఇదే మందు చిచ్చు బుడ్లలోకి కూడా.
చిచ్చుబుడ్లని మళ్ళీ ఆ కుండలమ్మే దుకాణం కి వెళ్ళి తెచ్చి ఎండలో పెట్టి ముందుగా, చిచ్చు బుడ్డి కి ఉండే కన్నాన్ని పేపర్ తో కవర్ చేసి , కొంచెం సిసింద్రీలకోసం తయారు చేసిన మందు "రాయబారం" మందు వేసి ఆపైన మతాబాలకోసం చేసిన మందు అవేపాళ్ళతో చేస్తాం కదా దాన్ని వేసి కుడిచేతి బొటనవేలితో దగ్గరగా కూరి ఆ పైన కొంచెం న్యూస్ పేపర్లతో చేసిన ఉండలని పెట్టి, ఆ కిందన మట్టితో మూసి ఎండలో పెట్టడం.
బజారు లో తాటిరేకులు అగాదాలకోసం చక్కగా చెక్కిన వి అమ్మేవారు అవి తెచ్చి, వత్తులు, పటాస్, గంధకం, గన్పౌడరూ తెచ్చి 2,1,1 పాళ్ళని గుర్తు. రెండుపాళ్ళు పటాసు కి ఒకపాలు గంధకం ఒకపాలు గన్పౌడరు జాగ్రత్తగా కలిపి , ఆ మందుని తాటాకులు రెండుతీసుకొని వాటికి ఓ మూల ఈ వత్తిని చిన్న ముక్కలుగా చేసి ఓ వత్తిని పెట్టి, అత్యంత కళాత్మకంగా అగాదాని తయారు చేసేవాళ్ళం. అవి ఢాం అని పేలితే ఆనందం్ తుస్సుమందా ఏడుపు...
మా అన్నయ్య ఫణి , వాడి స్నేహితులు, పంతులవారి బాబీ , తుమరాడ బాబ్జీ, బాచిగాడు (భాస్కర్).జయంతి భాస్కరప్రసాద్ వీళ్లంతా తారా జువ్వలు, బాంబులూ చేసేవారు.
కొంచెం పెద్దయ్యాక అరసవల్లి లో అగాదాలు , తారాజువ్వలూ, చిచ్చుబుడ్లని అమ్మేవారు. అక్కడ్నించి తెచ్చుకోవడం. కాలేజీలో అడుగు పెట్టేక పెద్దవాళ్ళం అయేమని సిసింద్రీలూ పిచికలూ చేయడం మానేసి , అగాదాలు లక్ష్మీ బాంబులు కాల్చడంలో హీరోయిజం చూపడమే...
ఇప్పుడా... ఇప్పుడు మనవరాలు భయపడి గట్టిగా పట్టుకుంటే "ఏం భయం లేదమ్మా " అంటు గదిలో కూర్చోవడమే...